غسل جبیره چگونه است؟ نظر مراجع همراه با ویدئوی آموزشی کامل

در شرایطی که امکان شستن عضو بدن به دلیل جراحت یا وجود بانداژ وجود ندارد، شرع اسلام راهکار غسل جبیره را پیش‌بینی کرده است. این نوع غسل، روشی جایگزین برای حفظ سلامت فرد و رعایت تکالیف شرعی در هنگام بروز آسیب‌های جسمی است. در این مقاله از ستاره، ضمن تبیین دقیق چگونگی انجام این غسل، یک ویدئوی آموزشی گام‌به‌گام جهت درک بهتر مراحل آن در اختیار شما قرار می‌گیرد.

اقسام جبیره چیست؟

احکام جبیره شامل سه بخش وضوی جبیره، غسل جبیره و تیمم جبیره است که در شرایط خاص، تیمم بدل از غسل جایگزین غسل جبیره می‌شود. افزون بر این، آگاهی از احکام مرتبط با غسل‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.

به‌طوری که برخی غسل‌ها مانند غسل جنابت نیاز به وضو را برای خواندن نماز از بین می‌برند و شناخت تفاوت غسل‌ های واجب مانند غسل حیض برای زنان و غسل های مستحب، از ضروریات این مبحث فقهی به شمار می‌رود.

همچنین جبیره (بر وزن نبیره) در لغت از ریشه جبر و در اصطلاح عبارت است از چیزی از قبیل پارچه، گچ، پلاستیک، باند یا چسب که با آن زخم ها و شکستگی ها را می بندند.

باید به این نکته توجه داشت که منظور از “زخم” در اینجا فقط زخم های باز مانند بریدگی ها نیست بلکه شامل زخم هایی که علت درونی دارند مانند دمل ها نیز می شود. 

غسل جبیره چگونه است؟

اگر بخواهیم تعریف کنیم که غسل جبیره چیست و نحوه انجام آن چگونه است، باید گفت که در غسل جبیره به جای شستن محل زخم و شکستگی روی آن مسح می کنند.

غسل جبیره مانند وضوی جبیره است یعنی کسی که وظیفه او غسل است اگر در بعضی از اعضای غسل زخم یا شکستگی باشد باید به کیفیت وضوی جبیره غسل جبیره کند.

غسل جبیره‏اى مثل وضوى جبیره‌‏اى است، ولى بنا بر احتیاط واجب باید آن را ترتیبى به جا آورند نه ارتماسى‏. به طور خلاصه در غسل جبیره ای آن قسمت هایی از بدن که باز است را طبق معمول غسل دهید و آب را به همه قسمت های محل غسل برسانید.

وقتی به قسمتی که جبیره (یعنی پوششی که روی زخم و مثل آن است) رسیدید، روی همه قسمت های جبیره را با دست مرطوب مسح نمایید. همین کفایت می کند و غسل صحیح است.

لازم به یادآوری است که با غسل‌ جبیره‌ای‌ تمام‌ كارهایی‌ كه‌ با غسل‌ معمولی‌ انجام‌ می‌دهند می‌توان‌ انجام‌ داد و در احكام‌ فرقی‌ بین‌ جبیره‌ و غیر جبیره‌ نیست‌.

همچنین با توجه به پیچیدگی برخی مسائل روزمره، ممکن است سوالاتی مبنی بر کاربرد غسل جبیره در موارد خاص نظیر کاشت ناخن مطرح شود؛ بنابراین خواندن احکام غسل جبیره برای کاشت ناخن  را نیز پیشنهاد می‌کنیم.

پرسش و پاسخ احکام مربوط به غسل جبیره

سوال: بیمارانى که زخم آنان باز است مانند زخمهاى شکمى که مرتباً ترشح به خارج مى کند چگونه غسل کنند و نماز بخوانند؟

پاسخ: اگر آب براى آنان ضرر ندارد حکم سالم رادارند و باید بطور معمول غسل کنند و اگر ضرر دارد باید اطراف زخمها را به قصد غسلبشویند و چنانچه کشیدن دست تر بر زخمها ضرر ندارد احتیاط آن است که دست تر بر آنهابکشند و بعد پارچه پاکى روى آنها بگذارند و دست تر روى پارچه هم بکشند و اگر این مقدار هم ضرر دارد یا زخم نجس است و نمى شود آب کشید. باید اطراف زخمها را بطورمعمول و به ترتیب اول سر و گردن بعد طرف راست و بعد طرف چپ را بشویند و بنابراحتیاط تیمم بدل از غسل هم بکنند.

سؤال: اگر بیمار به جهت خوف از ضرر غسل جبیره اى انجام دهد و پس از نماز معلوم شود خوف او بى مورد بوده تکلیف او چیست؟

پاسخ: اعاده لازم نیست ولى اگر اعاده کند بهتر است.

سوال: مدت طولانی است كه قسمتی از پایم را گچ گرفته‌ام (از سر انگشتان تا نیمی از ساق پا) در این مدت با همسرم رابطه داشته ام و لازم است غسل جنابت انجام دهم. چگونه پاك شوم؟ در صورتی كه در این زمان (زمانی كه این قسمت در گچ است) حیض شوم تكلیف چیست؟

پاسخ: وظیفه شما برای نماز، وضو و غسل جبیره ای می باشد، این که اگر گچ در قسمت چپ شما باشد، همان قسمت را به صورت جبیره انجام می دهید . اگر در سمت راست باشد، بعد از شستن سر و گردن و طرف راست، آن قسمت را به صورت جبیره انجام می دهید و بعد سمت چپ را غسل می دهید. جبیره به این صورت است که اگر گچ پاک است، دست تر روی خود گچ و اگر نجس است، به جای شستن پا روی پارچه ای که روی گچ قرار گرفته، مسح نمایید، یعنی به جای مسح پا در وضو روی پارچه را مسح نمایید و به جای شستن پا در غسل روی پارچه را مسح نمایید.

اگر این کار برای شما در غسل مقدور نیست، یا آب برای شما ضرر دارد به جای غسل جنابت تیمم بدل از غسل جنابت و به جای غسل حیض تیمم بدل از غسل حیض نمایید، بعد از رفع شدن مانع غسل جنابت و حیض را به جا آورید.

سوال: نیت غسل برای کسی که ناخن کاشته است چیست؟

پاسخ: در صورت کاشتن ناخن فرقی بین وضو و غسل عادی و وضو و غسل جبیره ای نیست مگر در نیت.

کسی که ناخن کاشته در صورتی که قابل برداشتن نباشد موقع غسل و وضو چنین نیت می کند: غسل جبیره ای می کنم قربتا الی الله. وضوی جبیره ای می گیرم قربتا الی الله.

حکم غسل جبیره برای کاشت ناخن چگونه است؟

 حکم غسل و وضو با کاشت ناخن از نظر مراجع مختلف چیست؟ اگر کاشت ناخن به منظور زیبایی و ضرورت باشد چگونه می‌توان وضو گرفت یا غسل کرد؟

نظر آیت الله بهجت غسل جبیره در کاشت ناخن

۱– شخصى که اصلاً ناخن ندارد و مى خواهد ناخن مصنوعى بکارد، آن ناخن جزو بدن او نمى شود، چون رشد و نموّ ندارد و از اوّل این کاشتن جایز نیست، چون اضطرار ندارد.

۲– در وضو و غسل اشکال پیدا مى شود و در داخل وقت نماز، ضایع نمودن امر واجب محسوب مى شود و قبل از وقت نماز هم خلاف احتیاط است؛ ولى اگر این کار را کرد و هنگام وضو یا غسل امکان بیرون آوردنِ آن نبود، باید در مسح و غسل عمل به جبیره کند.

نظر آیت الله خامنه ای برای غسل جبیره کاشت ناخن

در صورت کاشت ناخن، براى وضو و غسل باید مانع ـ ولو با صرف هزینه ممکن ـ برطرف گردد و چنانچه می‌داند امکان برطرف‌کردن آن نیست و یا رفع آن با مشقّت غیر قابل تحمّل همراه بوده و یا ضرر قابل توجهى دارد، در وقت نماز باید وضو یا غسل را انجام دهد.

سپس مبادرت به این کار (کاشت ناخن) کند و وضو و غسل‌هاى بعدى را باید به ‌صورت جبیره انجام دهد (یعنى با دست مرطوب مانع را مسح نماید)؛ اما در صورتى که امکان برطرف کردن آن ـ ولو در روز‌های بعد ـ باشد و برطرف نکند، وضو و غسل جبیره باطل خواهد بود.

نظر آیت الله سیستانی درباره غسل جبیره واسه کاشت ناخن

غسل و وضو با چیزی که مانع از وصول آب می شود صحیح نیست و ناگزیر باید آنها را برای انجام غسل و وضوی صحیح زایل و پاک کرد و قصد آرایش، مجوز چنان کاری نمی شود.

نظر آیت الله صافی گلپایگانی درباره غسل جبیره هنگام کاشت ناخن 

کاشتن ناخن به صورتی که برای وضو و غسل نتوانند آن را بردارند اشکال دارد ولی چنانچه شخصی مرتکب این عمل شده باشد، در صورت امکان، ناخن مصنوعی را بردارد و وضو و غسل به نحو معمول انجام شود و در صورت عدم امکان برداشتن ناخن، با همان حال وضو و غسل به عنوان جبیره انجام شود و احتیاطاً تیمّم هم کند.

نظر مکارم شیرازی درباره غسل جبیره و کاشت ناخن

کاشت ناخن مانع رسیدن آب به عضو می شود و وضو و غسل با آن باطل است.

همچنین بخوانید: آیا امکان انجام غسل جبیره برای عمل بینی وجود دارد؟

کیفیت وضوی جبیره چگونه است؟

هر گاه یکی از اعضای وضو (صورت و دستها و جلوی سر و روی پاها) زخم یا شکستگی داشت؛ اگر روی آن باز است یا اگر بسته است ولی برداشتن جبیره بدون مشقت ممکن است یا اگر امکان برداشتن نیست به فرو بردن در آب و مانند آن می توان آب را از بالا به پائین به پوست رساند به شرطی که عضو یا جبیره نجس نباشد.

اما اگر عضو یا جبیره نجس است می توان در هنگام وضو آن را آب کشید و آب را به پوست رساند و در هر چهار صورت آب هم ضرر ندارد ،باید آب را به پوست رساند و به طور معمول وضو گرفت.

اگر جبیره در صورت و دستها باشد باید اعضا و اجزای قبل از آن را طوری که در وضو گفته شده است از بالا به پائین بشوید تا جایی که وظیفه ی او جبیره است برسد که در این جا دو صورت دارد:

۱. اگر روی زخم یا شکستگی باز است و آب ریختن روی زخم یا شکستگی ضرر دارد، در این صورت اگر دست تر کشیدن ضرر ندارد باید دست تر بر آن بکشد و در فرض شکستگی تیمم هم بکند. ولی اگر که دست تر کشیدن ضرر دارد یا زخم نجس است و نمی شود آب کشید، در این حالت باید اطراف زخم و شکستگی را به طوری که در وضو است از بالا به پائین بشوید و در فرض شکستگی تیمم هم بکند…

۲. اگر روی زخم یا شکستگی بسته است ولی باز کردن و دست تر کشیدن ممکن است، در این حالت باید باز کند و روی آن دست تر بکشد و بعد دوباره روی جبیره را با دست تر مسح کند. ولی اگر باز کردن و دست تر کشیدن ممکن نیست، اگر آب برای زخم یا شکستگی ضرر دارد باید اطراف زخم یا شکستگی را بشوید و روی جبیره را مسح کند و اگر جبیره نجس است یا نمی توان روی آن دست تر کشید، مثلاً دوایی است که به دست می چسبد، باید پارچه پاکی را طوری که جزء جبیره حساب شود بر آن ببندد و دست تر روی آن بکشد و اگر این هم ممکن نیست با شستن اطراف آن وضو بگیرد ولی در هر دو وجه لازم نیست تیمم هم انجام دهد، گرچه موافق احتیاط است.

اگر آب برای زخم یا شکستگی ضرر ندارد ولی رساندن آب به روی آن ممکن نیست یا زخم نجس است و نمی توان آن را آب کشید، در این فرض باید مانند فرض قبلی عمل کند و تیمم هم بنماید.

اگر جبیره در جلوی سر و روی پاها باشد دو صورت دارد:

۱. زمانی که روی زخم یا شکستگی باز است؛ در این صورت اگر کشیدن دست تر به عنوان مسح هم امکان ندارد باید پارچه پاکی روی آن بگذارد و روی پارچه را با تری آب وضو که در دست مانده مسح کند و اگر گذاشتن پارچه امکان ندارد باید وضوی بدون مسح بگیرد و در هر دو فرض (فرضی که گذاشتن پارچه ممکن است و فرضی که ممکن نیست) تیمم هم بکند.

تیمم جبیره مانند وضو جبیره است یعنی کسی که وظیفه او تیمم است اگر در بعضی از اعضای تیمم، زخم یا شکستگی باشد باید به کیفیت وضوی جبیره، تیمم جبیره کند.

• زمانی که جای بدون جبیره به مقدار واجب مسح وجود دارد؛ در این حالت باید همان جا را مسح کند.
• زمانی که جای بدون جبیره به مقدار واجب مسح وجود ندارد؛ این حالت دو فرض دارد؛ اگر باز کردن آن امکان دارد باید باز کند و به طور معمول مسح کند. اما اگر باز کردن آن امکان ندارد باید روی همان جبیره را مسح کند.

ویدئویی از نحوه وضو و غسل جبیره

در این ویدئو می‌توانید روش انجام وضو جبیره را از روی توضيح المسائل امام خمینی(ره) یاد بگیرید و نکاتی مهمی را در مورد آن بیاموزید. نحوه گرفتن غسل جبیره مانند غسل ترتیبی معمولی ( اول سر و گردن، سمت راست و سپس سمت چپ) است. اما اگر در محلی دچار شکستی یا زخم یا دمل و … باشد که رسیدن آب به آن موجب ضرر و زیان میشود.

باید اگر برخورد دست تر موجب زیان نشود با دست تر و نم دار روی آن مسح کشید و اگر آن نیز ممکن نباشد، بر روی پارچه ای تمیز در آن محل مسح کشیده و سپس ادامه غسل را انجام دهد.