روز شعر و ادب پارسی چه روزی است و چرا بزرگداشت شهریار نامگذاری شده؟

شعر و ادبیات فارسی بخش مهمی از هویت فرهنگی و میراث ماندگار ایرانیان است؛ به همین دلیل در تقویم رسمی کشور، روزی به بزرگداشت این گنجینه ارزشمند اختصاص داده شده است.

اما روز شعر چه روزی است و چرا این تاریخ را به عنوان روز ادبیات فارسی می‌شناسیم؟ در ادامه با تاریخچه و مناسبت روز شعر و ادبیات و دلیل نام‌گذاری آن آشنا می‌شویم.

تاریخ روز شعر امسال

در ادامه، تاریخ روز شعر و ادبیات فارسی 1405 را می‌خوانید.

تاریخ روز شعر و ادبیات امسال در تقویم شمسی: جمعه، 27 شهریور 1405

تاریخ روز شعر و ادبیات فارسی 1405 به قمری: 6 ربیع الثانی 1448

تاریخ روز شعر و ادبیات امسال در تقویم میلادی: 18 سپتامبر 2026

تاریخچه روز شعر و ادب پارسی

بیست و هفتم شهریور ماه بدین سبب روز شعر و ادب فارسی نامیده شده که مصادف است با سالروز درگذشت استاد سید محمدحسین بهجت تبریزی متخلص و مشهور به شهریار.

شاید شهریار را بتوان آخرین شاعر غزل سرای چیره دست در ادب فارسی نامید چرا که پس از او دیگر قالب غزل، شاعر بزرگی به خود ندیده و علاوه بر این رفته رفته غزل جای خود را به شعر سپید و نیمایی سپرده و خود به شعرای سلف پیوسته است. شهریار شاعر شوریده‌ای است که همچون بسیاری از اسلاف خویش از عشق زمینی و مجازی ، به عشق آسمانی و حقیقی دست یافت و این عشق سبب شد تا گوهر وجودش در کوره سختی‌ها بگدازد و بر عیار آن افزوده گردد.

معرفی استاد شهریار

استاد شهریار، با نام اصلی سید محمدحسین بهجت تبریزی، در شهریور ۱۲۸۵ هجری شمسی در تبریز متولد شد. دوران کودکی او در میان طبیعت و فضای روستایی گذشت؛ خاطراتی که بعدها الهام‌بخش یکی از مشهورترین آثارش، منظومه «حیدربابایه سلام»، شد.

پدر شهریار، حاجی میرآقا خشگنابی، از سادات خشگناب و از وکلای برجسته دادگستری تبریز بود. او مردی فاضل، خوش‌ذوق و خوش‌خط بود و در تربیت علمی و ادبی فرزندش نقش مهمی داشت. شهریار در سال‌های کودکی نزد پدر مقدمات ادبیات عرب را آموخت و سپس برای ادامه تحصیل به مدرسه متحده رفت. او در کنار ادبیات، زبان فرانسه و علوم دینی را نیز فراگرفت و به خوشنویسی علاقه نشان داد؛ مهارتی که بعدها در کتابت قرآن نیز به کار گرفت.

نخستین اشعار رسمی شهریار در سیزده‌سالگی با تخلص «بهجت» در مجله ادب منتشر شد. او در سال ۱۳۰۰ برای ادامه تحصیل به تهران رفت و در دارالفنون به تحصیل پرداخت. مدتی بعد، در تهران و پس از تفأل به دیوان حافظ، تخلص خود را از «بهجت» به «شهریار» تغییر داد؛ تخلصی که سرانجام با نام ادبی و شهرت او پیوند خورد و به یکی از شناخته‌شده‌ترین نام‌ها در شعر معاصر ایران تبدیل شد.

شهریار در کنار تحصیل و سرودن شعر، به موسیقی و علوم دینی نیز علاقه داشت. او پس از ورود به تهران با استاد ابوالحسن صبا آشنا شد و نواختن سه‌تار و ردیف‌های موسیقی ایرانی را نزد او آموخت. هم‌زمان، در مسجد سپهسالار و در حوزه درس شهید سید حسن مدرس، به فراگیری علوم دینی پرداخت.

در سال ۱۳۰۳، شهریار وارد مدرسه طب شد و دوره‌ای تازه و پر فراز و نشیب در زندگی او آغاز شد. او تا سال آخر پزشکی پیش رفت و دوره‌های اکسترنی و انترنی را نیز در چند بیمارستان گذراند، اما در سال پایانی تحصیل، به دلیل مسائل عاطفی و برخی مشکلات و پیشامدهای شخصی، از ادامه تحصیل بازماند. تلاش دوستانش برای بازگشت او به مدرسه طب نیز نتیجه‌ای نداشت و شهریار سرانجام وارد خدمت دولتی شد.

او چند سال در اداره ثبت اسناد نیشابور و مشهد فعالیت کرد و از سال ۱۳۱۵ به استخدام بانک کشاورزی تهران درآمد. با این حال، شعر همچنان بخش جدایی‌ناپذیر زندگی او باقی ماند و شهریار در سال‌های بعد به یکی از چهره‌های برجسته شعر معاصر ایران تبدیل شد.

استاد شهریار در ۲۷ شهریور ۱۳۶۷ در بیمارستان مهر تهران درگذشت. بنا بر وصیتش، پیکر او به زادگاهش تبریز منتقل شد و در مقبرةالشعرای سرخاب، با حضور گسترده مردم و در مراسمی باشکوه، به خاک سپرده شد.

هدف از روز شعر و ادب پارسی

روز شعر و ادب فارسی که وجه تسمیه آن روز بزرگداشت شهریار است، فرصتی برای بازخوانی تاریخچه شعری ایران است. این روز فرصتی برای پاسداشت زبان و ادبیات فارسی و یاد و خاطر افرادی است که در راستای اعتلای فرهنگ و ادب کشور عزیزمان تلاش کرده‌اند.

روز جهانی شعر

در پایان، لازم است اشاره کنیم روز بین المللی شعر با روز شعر در تقویم ایران متفاوت است؛ در تقویم جهانی، 21 ماه مارس هر سال، به‌عنوان روز شعر گرامی‌داشته می‌شود. 

در پایان، پیشنهاد می‌کنیم مجموعه عکس نوشته اشعار شهریار؛ برگزیده لطیف‌ترین ابیات را نیز در ستاره ببینید و در صورت تمایل برای پروفایل استفاده کنید.