بررسی مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز با مثال

بررسی مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز در فارسی یازدهم و فارسی دوازدهم در درک جمله مستقل ساده و جمله مرکب که از جمله هسته و جمله وابسته تشکیل شده است اهمیت زیادی دارد و از سوالات کنکوری تمام رشته ها است.
مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز

ستاره | سرویس فرهنگ و هنر – یکی از مباحث مهم درس فارسی تمام رشته ها برای کنکور، مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز است که در این مطلب با ذکر مثال توضیح داده می‌شود.

 

مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز

جمله مستقل می‌تواند جمله ساده باشد یا جمله مرکب. جمله مرکب از دو جمله هسته و وابسته تشکیل شده است که جمله هسته بدون جمله وابسته معنی کامل نمی‌دهد. در جملات مرکب، جمله هسته و جمله وابسته از طریق حرف ربط یا پیوندهای وابسته ساز به هم مرتبط می‌شوند. 

جملات ساده نیز گاهی با پیوندهایی به هم مرتبط می‌شوند که پیوندهای هم‌پایه ساز هستند و جملات را به هم وابسته نمی‌کنند و جملات بین این پیوندها با هم یکسان هستند. پس؛

حروف ربط یا پیوندها دو گونه هستند:

الف- پیوندهای وابسته ساز

(که، چون، تا، اگر، زیرا ، همین که، گرچه، با اینکه، وقتی که، هنگامی که) این پیوندها همراه با جمله های وابسته به کار می‌روند.

مثال:

۱) همۀ حضّار یک صدا تصدیق کردند که تخلصی بس به جاست.

  • جملۀ پایه یا هسته: همۀ حضّار یک صدا تصدیق کردند.
  • جملۀ پیرو یا وابسته ساز: که تخلّصی بس به جاست

۲) تا درس نخوانی، موفق نمی‌شوی. (جمله مستقل مرکب)

  • جملۀ پایه یا هسته: موفق نمی‌شوی
  • جملۀ پیرو یا وابسته ساز: تا (وقتی که) درس نخوانی.

** نکته: پیوندهای پرکاربرد مانند «که »و «تا» گاهی از جمله حذف می‌شوند ولی بالقوه وجود دارند:

 قرار شد جشنی عظیم در شهر به پا شود = قرار شد تا جشنی عظیم در شهر به پا شود .

بررسی مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز

بررسی مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز

 

ب) پیوندهای همپایه ساز

(و، یا، اما، ولی) بین دو جملۀ همپایه و مستقل به کار می‌روند.

 مثال:

  • رتبه های بالا را وعده بگیر و مابقی را نقدا خط بکش.

** نکته: پیوندهای هم‌پایه ساز دو نوع هستند. دسته اول فقط بین دو جمله قرار می‌گیرند اما دسته دوم پیوندهایی هستند که هم ابتدای اولین جمله می‌ایند و هم پیش از جمله دوم.

پیوندهایی مثل:  (هم…هم…)- (چه… چه…)- (یا…یا…) -(نه… نه…) – (خواه… خواه…) -(نه تنها… بلکه…)

مثال:

  • او هم درس می‌خواند هم کار می‌کند
  • او نه تنها درس می‌خواند بلکه کار هم می‌کند

** نکته: جمله های که بین آن‌ها پیوندهای هم‌پایه ساز بیاید، درمستقل بودن، پایه بودن یا پیرو بودن یکسان هستند؛ یعنی:

  • اگر جمله اول مستقل باشد و جمله بعدی با آن هم‌پایه شود، آن هم مستقل است.
  • اگر جمله اول پایه باشد؛ جمله دوم هم، پایه است
  • و اگرجمله اول پیرو باشد جمله دوم نیز،پیرو است

نمونه:

من درس می‌خوانم و او کار می‌کند.

اگر او درس بخواند من کار می‌کنم و به او کمک می‌کنم.

بررسی مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز

بررسی مفهوم پیوندهای وابسته ساز و همپایه ساز

 

بیشتر بدانید: هسته و وابسته در زبان فارسی؛ تعاریف و مثال‌ها

 

جواب تمرین درس ۱ فارسی یازدهم (یکی روبهی دید بی دست و پای):

– از متن درس برای کاربرد انواع حرف ربط نمونه های مناسب بیابید.

پیوند همپایه ساز:

  • یقین مرد را دیده بیننده کرد / شد و تکیه بر آفریننده کرد

او رفت و او تکیه بر آفریننده کرد.

  • نه بیگانه تیمار خوردش نه دوست

پیوند وابسته ساز:

  • دگر روز باز اتفاق اوفتاد / که روزی رسان قوت روزش بداد

جمله دگر روز باز اتفاق افتاد جمله هسته و جمله روزی رسان قوت روزش بداد جمله وابسته است.

  • چو صبرش نماند از ضعیفی و هوش /ز دیوار محرابش آمد به گوش
    جمله از دیوار محراب به گوشش آمد جمله هسته و صبرش نماند از ضعیفی و خوش جمله وابسته است.

 

جواب تمرین درس شانزدهم فارسی دوازدهم (کباب غاز)

– از متن درس برای کاربرد انواع حرف ربط نمونه های مناسب بیابید.

پیوند همپایه ساز:

فلانی حالا سر میز است و بعد خودش تلفن خواهد کرد

از من همه اصرار بود و از مصطفی انکار

پیوند وابسته ساز:

خاطر جمع باشید که از عهده برخواهم آمد

اگر سرم را از تنم جدا کنید، یک لقمه هم دیگر نمی‌توانم بخورم.




نظری ثبت نشده است

نظر شما چیست؟

ستاره
Logo
ثبت نام رایگان در سایت
عضویت در سایت
تعییر رمز عبور