اعمال دهه اول محرم؛ در ماه محرم چه دعایی بخوانیم؟

کامل‌ترین راهنمای اعمال دهه اول محرم؛ معرفی دعای ماه محرم، زیارت عاشورا و اعمال شب سوم محرم و ادعیه عاشورا و تاسوعا با توضیح فضیلت‌ها و آداب.

دهه اول محرم از نظر عبادی و اعمال مستحب جایگاه ویژه‌ای دارد و متون روایی نیز بر آن تأکید کرده‌اند. در این راهنما، مهم‌ترین اعمال این دهه شامل دعاهای توصیه‌شده، اعمال شب اول محرم، برنامه عبادی روزهای دهه اول و زیارت عاشورا به‌صورت منظم و کاربردی ارائه می‌شود.

آنچه در این مطلب خواهید خواند... نمایش

اعمال دهه اول محرم

دهه اول محرم شامل مجموعه‌ای از اعمال مستحب و دعاهای واردشده در متون معتبر است که در ادامه می‌توانید مطالعه کنید.

دعا و اعمال شب و روز اول محرم

خواندن نمازهای مستحبی: بهتر است در شب اول، بعضى از نمازهایى را كه در این شب وارد شده به مقدار حال و توانایى خود بخوانید. به طور مثال می‌توان حداقل دو ركعت نمازى را كه شامل حمد و یازده بار “قل هو الله احد” است در این شب خواند.

روزه گرفتن در روز اول ماه: در روایت آمده است كسى كه چنین عملى را انجام دهد، مانند كسى است كه بمدت یك سال كارهاى خوب انجام داده و تا سال آینده محفوظ خواهد بود. روایت شده: مستحب است تمام ماه را روزه بگیرد. و در مورد روزه روز تاسوعا و عاشورا روایت مخصوص داریم اما احتیاط این است كه روز عاشورا را روزه نگیرد ولى از خوردن و آشامیدن تا عصر خوددارى نماید و آن‌گاه چیزى بخورد یا بیاشامد.

خواندن نماز مستحبی: از حضرت امام رضا (ع) منقول است که حضرت رسول (ص) در اعمال دهه اول محرم در روز اول، دو رکعت نماز مى‌‏خواند و چون فارغ مى‌شد دست‌ها را بلند مى‌‏کرد و این دعا را سه دفعه مى‌خواند :

اللَّهُمَّ أَنتَ الْإِلَهُ الْقَدِیمُ وَ هَذِهِ سَنَهٌ جَدِیدَهٌ فَأَسْأَلُکَ فِیهَا الْعِصْمَهَ مِنَ الشَّیْطَانِ
وَ الْقُوَّهَ عَلَى هَذِهِ النَّفْسِ الْأَمَّارَهِ بِالسُّوءِ وَ الاِشْتِغَالَ بِمَا یُقَرِّبُنِی إِلَیْکَ یَا کَرِیمُ‏
یَا ذَا الْجَلاَلِ وَ الْإِکْرَامِ یَا عِمَادَ مَنْ لاَ عِمَادَ لَهُ یَا ذَخِیرَهَ مَنْ لاَ ذَخِیرَهَ لَهُ
یَا حِرْزَ مَنْ لاَ حِرْزَ لَهُ‏ یَا غِیَاثَ مَنْ لاَ غِیَاثَ لَهُ یَا سَنَدَ مَنْ
لاَ سَنَدَ لَهُ یَا کَنْزَ مَنْ لاَ کَنْزَ لَهُ‏ یَا حَسَنَ الْبَلاَءِ یَا عَظِیمَ الرَّجَاءِ یَا عِزَّ الضُّعَفَاءِ
یَا مُنْقِذَ الْغَرْقَى(ا) یَا مُنْجِیَ الْهَلْکَى یَا مُنْعِمُ یَا مُجْمِلُ یَا مُفْضِلُ یَا مُحْسِنُ
أَنتَ الَّذِی سَجَدَ لَکَ سَوَادُ اللَّیْلِ وَ نُورُ النَّهَارِ وَ ضَوْءُ الْقَمَرِ وَ شُعَاعُ الشَّمْسِ‏
وَ دَوِیُّ الْمَاءِ وَ حَفِیفُ الشَّجَرِ یَا اللَّهُ لاَ شَرِیکَ لَکَ‏
اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا خَیْراً مِمَّا یَظُنُّونَ وَ اغْفِرْ لَنَا مَا لاَ یَعْلَمُونَ وَ لاَ تُؤاخِذ ْ نَا بِمَا
یَقُولُونَ‏ حَسْبِیَ اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِیمِ
آمَنَّا بِهِ کُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَ مَا یَذَّکَّرُ إِلاَّ أُولُوا الْأَلْبَابِ‏
رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذ ْ هَدَیْتَنَا وَ هَبْ لَنَا مِنْ لَدُ نکَ رَحْمَهً إِنَّکَ أَنتَ الْوَهَّاب.

اعمال روز سوم ماه محرم

در روایت آمده است حضرت یوسف (ع) در این روز از چاه خارج شد و اگر كسى این روز را روزه بگیرد، خداوند مشكل او را برطرف نموده و سختی‌ها را بر او آسان مى‌نماید.

اعمال شب هشتم محرم

یکی از اعمال توصیه‌شده در روز هشتم ماه محرم، روزه گرفتن است. در روایات آمده است که خداوند دعای فرد روزه‌دار در این روز را مورد اجابت قرار می‌دهد. روز هشتم محرم به نام حضرت علی‌اکبر(ع) شناخته می‌شود.

در روز هشتم محرم، تشنگی شدیدی بر اهل‌بیت امام حسین(ع) و یاران ایشان حاکم بود و فشار عطش به‌ویژه بر کودکان و نوجوانان سنگینی می‌کرد. در هشتم محرم سال ۶۱ هجری قمری، محاصره آب شدت یافت و دسترسی کاروان امام حسین(ع) به آب به‌طور کامل محدود شد؛ به‌گونه‌ای که کودکان و همراهان کاروان با تشنگی شدید روبه‌رو بودند و در انتظار قطره‌ای آب به سر می‌بردند.

اعمال روز نهم ماه محرم (تاسوعا)

زیارت قبر امام حسین (ع): اگر کسى را توفیق شامل حال شود در این شب در کربلا باشد و زیارت امام حسین (ع) کند و بیتوته نزد آن جناب نماید تا صبح خدا او را ألوده به خون امام حسین (ع) در جمله شهدا با آن حضرت محشور فرماید.

اعمال دهه اول ماه محرم

اعمال روز دهم ماه محرم (عاشورا)

روز دهم روز شهادت امام حسین (ع) و روز مصیبت و حزن ائمه اطهار علیهم السلام و شیعیان ایشان است و شایسته است که شیعیان در این روز مشغول کارى از کارهاى دنیا نگردند و از براى خانه خود چیزى ذخیره نکنند و مشغول گریه و نوحه و مصیبت باشند و تعزیت حضرت امام حسین (ع) را اقامه نمایند. علاوه‌براین خواندن زیارت عاشورا و زیارت وارث نیز در دهمین روز از محرم نیز توصیه شده است.

به ماتم اشتغال نمایند به نحوى که در ماتم عزیزترین اولاد و نزدیکان خود اشتغال مى‌نمایند و سعى کنند در نفرین و لعن بر قاتلان آن حضرت و یکدیگر را تعزیت گویند در مصیبت آن جناب و بگویند :

أَعْظَمَ اللَّهُ أُجُورَ نَا بِمُصَابِنَا بِالْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ‏ وَ جَعَلَنَا وَ إِیَّاکُمْ مِنَ
الطَّالِبِینَ بِثَارِهِ مَعَ وَلِیِّهِ الْإِمَامِ الْمَهْدِیِّ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِمُ (عَلَیْهِ) السَّلاَمُ‏

خواندن مقتل: شایسته است در این روز مقتل بخوانند و یکدیگر را بگریانند.

شب زنده داری: احیا گرفتن در این شب جزو اعمال دهه اول محرم است و مثل آن است که عبادت کرده باشد به عبادت جمیع ملائکه و عبادت در آن مقابل هفتاد سال است‏.

خواندن نماز مستحبی: چهار رکعت نماز در هر رکعت حمد و پنجاه مرتبه توحید و این نماز مطابق است با نماز امیرالمؤمنین (ع) که فضیلت بسیار دارد و بعد از نماز فرموده ذکر خدا بسیار کند و صلوات بسیار بفرستد بر رسول خدا (ص) و لعن کند بر دشمنان ایشان آنچه مى‌‏تواند.

همچنین خواندن چهار رکعت در آخر شب که در هر رکعت بعد از حمد هر یک از آیه‌الکرسى و توحید و فلق و ناس را ده مرتبه بخواند و بعد از سلام صد مرتبه توحید بخواند. سید در اقبال براى شب دهم محرم دعا و نمازهاى بسیار با فضیلت هاى بسیار نقل کرده از جمله صد رکعت نماز هر رکعت به حمد و سه مرتبه قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ و بعد از فراغ از جمیع هفتاد مرتبه بگوید :

سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏ وَ
اللَّهُ أَکْبَرُ وَ لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّهَ إِلاَّ بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ‏

دعای روز عاشورا: خواندن دعای زیر جزو اعمال دهه اول محرم است و در روز عاشورا توصیه شده است:

اللَّهُمَّ أَنتَ مُتَعَالِی الْمَکَانِ عَظِیمُ الْجَبَرُوتِ شَدِیدُ الْمِحَالِ
غَنِیٌّ عَنِ الْخَلاَئِقِ عَرِیضُ الْکِبْرِیَاءِ قَادِرٌ عَلَى مَا تَشَاءُ
قَرِیبُ الرَّحْمَهِ صَادِقُ الْوَعْدِ سَابِغُ النِّعْمَهِ حَسَنُ الْبَلاَءِ قَرِیبٌ
إِذَا دُعِیتَ مُحِیطٌ بِمَا خَلَقْتَ قَابِلُ التَّوْبَهِ لِمَنْ تَابَ إِلَیْکَ‏ قَادِرٌ
عَلَى مَا أَرَدْتَ وَ مُدْرِکٌ مَا طَلَبْتَ وَ شَکُورٌ إِذَا شُکِرْتَ وَ ذَکُورٌ إِذَا
ذُکِرْتَ‏ أَدْعُوکَ مُحْتَاجاً وَ أَرْغَبُ إِلَیْکَ فَقِیراً وَ أَفْزَعُ إِلَیْکَ خَائِفاً وَ أَبْکِی
إِلَیْکَ مَکْرُوباً وَ أَسْتَعِینُ بِکَ ضَعِیفاً وَ أَتَوَکَّلُ عَلَیْکَ کَافِیاً احْکُمْ بَیْنَنَا
وَ بَیْنَ قَوْمِنَا (بِالْحَقِّ) فَإِنَّهُمْ غَرُّونَا وَ خَدَعُونَا وَ خَذَلُونَا وَ غَدَرُوا بِنَا وَ قَتَلُونَا
وَ نَحْنُ عِتْرَهُ نَبِیِّکَ وَ وَلَدُ (وُلْدُ) حَبِیبِکَ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الَّذِی
اصْطَفَیْتَهُ بِالرِّسَالَهِ وَ ائْتَمَنْتَهُ عَلَى وَحْیِکَ‏ فَاجْعَلْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا فَرَجاً
وَ مَخْرَجاً بِرَحْمَتِکَ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ‏

ذکر روز عاشورا: هزار مرتبه بر قاتلان آن حضرت لعنت کند و بگوید :اللَّهُمَّ الْعَنْ قَتَلَهَ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ‏

خواندن ذکر توحید در روز عاشورا: خواندن هزار مرتبه توحید در این روز فضیلت دارد و روایت شده که خداوند رحمان نظر رحمت بسوى او کند.