استخاره آنلاین
تاریخ انتشار: ۳۰ آذر ۱۳۹۹ - ۱۸:۳۰
کد خبر: ۴۱۷۱۹
راه های شناخت خداوند شامل راه عقل، راه درون (فطرت)، کشف و شهود باطنی، مراجعه به آیات و روایات، مطالعه نظم در جهان طبیعت ‏و خودشناسی می‌شود. ‏
 راه‌هایی برای شناخت خداوند
 
ستاره | سرویس مذهبی – اگر به این دیدگاه اعتقاد داشته باشیم که هر انسان راه و شیوه مخصوص به خود را برای شناخت خداوند و ارتباط ‏با خالق هستی دارد، می‌توان گفت راه‌های شناخت خدا بیشمار و به اندازه همه انسان‌های روی کره زمین است و از همین رو گفته شده ‏است «الطرق الی الله بعدد نفوس (انفاس) ‏‎ ‎الخلائق» ‏‎ ‎راه‌های به سوی خدا به‎ ‎تعداد جان‌ها (یا نفس‌ها)‌ی مخلوقات است. با این وجود، از آنجایی ‏که شناخت خدا، مقدمه ایمان به او است، دانشمندان اسلامی راه‌هایی را برای شناخت خدا معرفی کرده اند. در این مطلب راه‌های شناخت ‏خداوند هستی معرفی می‌شود. ‏


راه های شناخت خداوند

راه عقل

راه عقل برای شناخت خدا، راهی است که در آن انسان‎ ‎با مددگیری از مقدمات، اصول و روش‌های کاملاً عقلی، اصل وجود خدا را ثابت ‏می‎کند و درباره چندوچون افعال الهی به داوری می‎نشیند‎. ‎‏ عقل می‌تواند وجود موجودی را که غنی بالذات است، اثبات کند. هنگامی که ‏بدین امر دست یافت برای اثبات بسیاری از صفات ثبوتیه و سلبیه خداوند نیز توانایی می‌یابد؛ زیرا هر صفتی که موجب نقص ذات غنی ‏بالذات شود، باید از خدا سلب شود. بسیاری از دانشمندان راه عقلی و تفکر و استدلال را برای اثبات وجود خدا و شناخت او انتخاب ‏می‌کنند در همین رابطه در قران آمده است:
و خداوند شما را از شکم مادرانتان خارج نمود در حالی که هیچ چیز نمی‌دانستید و برای شما ‏گوش و چشم و عقل قرار داد، تا شکر نعمت او را بجا آورید (سوره نحل) ‏‎
‎در این آیه کریمه تصریح شده است که انسان در ابتدای تولد فاقد ‏هرگونه شناختی است و خداوند به انسان حواس را عنایت فرموده تا جهان را به این وسیله مطالعه و بررسی کند و به او ضمیر و قوه تجزیه ‏و تحلیل داده که آنچه را از راه حواس به دست می‌آورد، در مرحله بعد تعمق کند و از ظواهر گذشته به درون اشیاء و قوانین حاکم بر آن‌ها راه ‏یابد.


راه فطرت‎

به نظر بسیاری از عالمان دینی، یکی از ساده‌ترین راه‌های شناخت خداوند برای همه افراد، راه فطرت و راه دل است. فطرت و راه درون، ‏راهی است که با عبور از آن می‌توان به شناخت صفات پروردگار مانند یگانگی دست یافت. از آنجایی که فطرت همه انسان‌ها، گرایش به ‏وجود خالق، یگانگی و یکتایی خدا دارد، پوچی، شریک و چند خدایی بودن را نمی‌پذیرد، همچنین در درون اعماق روح هر انسانی، ‏شناخت، گرایش و عشق به خداوند نهفته است و همواره یک نقطه نورانی و یک جاذبه نیرومند نسبت به کسی که آفریدگارشان است، در ‏درون قلب همه انسان‌ها وجود دارد. در آیات بسیارى از قرآن مجید نیز روى این معنا و فطرت گرایش به خدا در انسان‌ها تکیه شده است و ‏بیانات جالبى آمده است.
قرآن در آیه ۳۰ سوره روم با صراحت دین را یک مسأله فطرى مى‌شمرد، روى سخن را به پیامبر (صلى الله علیه وآله) ‏کرده، مى‌فرماید: (پس روى خود را متوجّه آیین خالص پروردگار کن)؛ ‏‎ ‎فَأَقِمْ وَجْهَکَ لِلدِّینِ حَنِیفاً. سپس در مقام تعلیل، و یا تشویق نسبت به ‏این موضوع، مى‌فرماید: (این سرشت الهى است که خداوند، انسان‌ها را بر آن آفریده است)؛ فِطْرَتَ اللهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیْهَا.
 

مطالعۀ جهان طبیعت و نظم درون آن

یکی دیگر از راه‌های شناخت خداوند، مطالعه جهان طبیعت، نظم و قوانین موجود در هستی است. به عقیده برخی متخصصان علوم دینی، ‏مطالعه قوانین موجود در جهان طبیعت و نظم هستی (برهان نظم) از ساده‌ترین راه‌های شناخت خدا برای عموم مردم است و نیازی به ‏تخصص و فلسفه خاصی ندارد. از آنجایی که هیچ چیز در این جهان، بدون نظم و هدف آفریده نشده است و ‏‎ ‎نظم و سامان خاصی بر کل ‏هستی حاکم است، برای هر انسان عاقلی ثابت می‌کند، موجود هوشمندی وجود دارد که همه هستی را به سوی غایتشان هدایت می‌کند که ما ‏نام آن را خداوند می‌نامیم. البته چنین استنباطی به نظر می‌رسد جزو راه‌های عقلی شناخت خدا باشد، ولی تفاوتی که مطالعه جهان طبیعت ‏و نظم درون آن با راه عقل دارد، این است که در راه عقل تمام مقدمات آن عقلی و از راه استدلال ثابت می‌شود، ولی در این راه برخی از ‏مقدمات از مشاهدۀ جهان هستی به دست می‌آ‌ید و نتیجه گرفته می‌شود که جهان منظم است. قرآن و روایات نیز بر این راه تأکید می‌کنند. ‏قرآن می‌فرماید‎:‎

إِنَّ فِی خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّیْلِ وَالنَّهَارِ لآیَاتٍ لِّأُوْلِی الألْبَابِ (آل‌عمران/۱۹۰) ‏
مسلماً در آفرینش آسمان‌ها و زمین و آمد و رفت شب و روز، نشانه‌هایی برای خردمندان است‎.


خودشناسی

یکی دیگر از راه‌های خداشناسی، خودشناسی است. پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید: هر کس خود را شناخت، خدای خود را شناخته است ‏به نظر می‌رسد، اگر انسان به خداشناسی خوبی از خدا برسد، هم مبدأ جهان امکان را می‌شناسد و هم به معاد ایمان می‌آورد و حیات ابدی ‏را پیش از هر چیزی می‌بیند و به آن دل می‌بندد و هم مسیر بین آغاز و انجام را می‌شناسد، اما اگر خویش را نشناسد، هم مبدأ یعنی خدا را ‏فراموش می‌کند و هم به معاد و حیات ابدی توجهی ندارد و در واقع با فراموش کردن نفس از همه معارف باز می‌ماند. 

 
 
خودشناسی و خداشناسی

 

کشف و شهود باطنی

کشف و شهود باطنی، از دیگر راه‌های شناخت خداوند است. منظور از معرفت و شهود در اصطلاح عرفان و تصوف، دیدار حقایق به چشم ‏دل و قلب، پس از گذران مقامات و درک کیفیات احوال است. رسیدن به معرفت شهودی انسان بر اثر تکامل روحی و معنوی و کسب فضایل ‏و تقوا حاصل می‌شود و انسان می‌تواند به درجه‌ای از معرفت برسد که بسیاری از حقایق مانند صفات جمال و جلال الهی را از طریق ‏مشاهدۀ قلبی درک کند. چنان‌چه آیات زیر بر آن گواهی می‌دهد‎:‎

یِا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ إَن تَتَّقُواْ اللّهَ یَجْعَل لَّکُمْ فُرْقَاناً (انفال/۲۹) ‏
ای کسانی که ایمان آورده‌اید، اگر از خدا پروا داشته باشید برای شما وسیله‌ای جهت جدا ساختن حق از باطل قرار می‌دهد‎.

وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنَا (عنکبوت/۶۹) ‏
آنانکه در راه ما (با خلوص نیّت) تلاش کنند، قطعاً به راه‌های خود، هدایتشان خواهیم کرد‎.‎


مراجعه به آیات و روایات

‎در قرآن، آیات زیادی یافت می‌شود که از آفریده‌های خدا به عنوان نشانه‌ای از وجود پروردگار یاد کرده است و انسان را به تفکر و تدبر در ‏آفرینش هستی دعوت می‌کند. گروهی از این آیات، آدمی را به اندیشه‌ورزی در آیات تکوینی خداوند دعوت می‌کند و نظم موجود در هستی ‏و در وجود آدمی را، دلیل و راهنمایی می‌داند که اهل خرد و اندیشه را به سوی مبدأ متعالی جهان راهبری می‌کند، آیاتی با این مضمون در ‏قرآن فراوان است که برخی از آن‌ها به شرح زیر است:‏
ان فی خلق السماوات والارض و اختلاف اللیل والنهار لآیات لاولی الالباب. (آل عمران، ۱۹۰)
‎مسلماً در آفرینش آسمان‌ها و زمین، و در پی ‏یکدیگر آمدن شب و روز، برای خردمندان نشانه‌هایی (قانع کننده) هست. ‏
‎ ‎
و فی الارض آیات للموقنین؛ و فی انفسکم، افلا تبصرون. (ذاریات، ۲۰ و ۲۱ و نیز بنگرید به: بقره، ۱۶۴؛ جاثیه، ۳-۶؛ یونس، ۱۰۰ و ۱۰۱؛ ‏ابراهیم، ۱۰) ‏‎
‎و روی زمین برای اهل یقین نشانه‌هایی (متقاعد کننده) است و در خود شما؛ پس مگر نمی‌بینید؟


سخن پایانی

همانطور گه گفته شد راه‌های متفاوتی برای شناخت خداوند وجود دارد و یکی از مهمترین ثمرات رسیدن به شناخت خدا در زندگی، ‏دستیابی به ایمان و آرامش است. زیرا همان طور که در ایات قرآن آمده است تنها با یاد خدا دل‌ها آرامش می‌یابد و ‏‎ ‎انسان هر چه به خدا ‏ایمان بالاتری پیدا کند، احساس بی‌نیازی کرده و به ‏آرامش مطلق می‌رسد. ‏امیداریم مطالعه مطلب "چه راه هایی برای شناخت خداوند هستی وجود دارد؟" برای شما مفید بوده باشد. لطفا سوالات و نظرات خود درباره این موضوع را از طریق بخش ارسال نظر با ما و خوانندگان ستاره به اشتراک بگذارید.
وبگردی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
کلیه پاسخ هایی که توسط کارشناسان و متخصصان هر رشته به کاربران داده میشود کاملا حالت پیشنهادی دارند و نباید به عنوان تشخیص, تجویز, یا رهنمودهای تخصصی و قانونی تلقی شوند و در صورت لزوم شخصی بایستی حتما از منابع تخصصی تر مانند پزشکان متخصص, وکلا, و ... نیز کمک بگیرد. این مسئولیت کاملا بر عهده مخاطبان است که قبل از هر نوع تصمیم گیری یا اقدامی از صحت و مفید بودن این اطلاعات برای خود اطمینان حاصل کرده و صرفا با مسئولیت خودشان به این پیشنهادات عمل کنند.
کلیه سوالات توسط کارشناسان رشته مربوط به هر مطلب پاسخ داده میشود.
به سوالات تکراری, خارج از موضوع, و غیرقابل انتشار پاسخ داده نمیشود.
چهره‌ها در ستاره