عفونت ادراری چیست؟ – علت، علائم، پیشگیری و درمان آن

عفونت ادراری به دو شکل عفونت مثانه و کلیه بروز می‌کند. ادرار با درد از علائم آن و علت اصلی باکتری اشرشیا کولی است. زغال اخته درمان بدون داروی عفونت ادراری است.

عفونت مثانه -عفونت مثانه - عفونت کلیه -  علت بروز عفونت ادراری - درمان و پیشگیری از از عفونت ادراری

ستاره | سرویس سلامت – به نوعی از عفونت باکتریایی که بر قسمتی از دستگاه ادراری تاثیر می‌گذارد عفونت ادراری (UIT (گفته می‌شود. زمانی که این عفونت باکتریایی، دستگاه ادراری تحتانی را درگیر می‌کند به آن عفونت مثانه (سیستیت ساده) و هنگامی که بر دستگاه ادراری فوقانی تأثیر می‌گذارد به آن عفونت کلیه (پیلونفریت) گفته می‌شود.

 

علائم عفونت ادراری

  • علائم مربوط به دستگاه ادراری تحتانی (عفونت مثانه) عبارتند از: درد در بالای استخوان شرمگاهی یا پایین کمر، دفع ادرار همراه با درد و یا تکرر ادرار یا اضطرار برای ادرار (یا هر دو)
  • علائم مربوط به دستگاه ادراری فوقانی (عفونت کلیه) عبارتند از: تب، حالت تهوع و استفراغ، درد پهلو، ادرار خونی (به ندرت) به همراه علائم مربوط به عفونت دستگاه ادراری تحتانی.

این علائم در افراد مسن و یا بسیار کم سن و سال ممکن است مبهم و یا نامشخص باشند.

  • علائم ادرای در کودکان: در کودکان خردسال، ممکن است تنها علامت عفونت دستگاه ادراری (UTI) تب باشد. به دلیل فقدان علائم واضح‌تر، وقتی دختران کوچک‌تر از دو سال و یا پسران ختنه نشده کوچکتر از یک سال دچار تب می‌شوند، بسیاری از انجمن‌های پزشکی توصیه می‌کنند که کشت ادرار صورت بگیرد. ممکن است نوزادان خوب غذا نخورند، استفراغ کنند، بیشتر بخوابند، و یا نشانه‌های یرقان را از خود نشان دهند. در نونهالان، ممکن است بی‌اختیاری ادرار (از دست دادن کنترل مثانه) رخ دهد. در کودکان، عفونت‌های دستگاه ادراری با ریفلاکس مثانه به حالب (حرکت‌های غیرطبیعی ادرار از مثانه به حالب‌ها یا کلیه‌ها) و یبوست ارتباط دارد و هنگامی که عفونت دستگاه ادراری با تب همراه باشد، عفونت دستگاه ادراری فوقانی تلقی می‌گردد.

عفونت مثانه - علائم عفونت ادراری در کودکان - کشت ادرار

علت بروز عفونت ادراری چیست؟

عامل اصلی هر دو نوع عفونت مذکور اشرشیا کولی (اشرشیا کولی، نوعی باکتری گرم منفی از خانواده انتروباکتریاسه ‌است که بطور شایع در روده جانوران خونگرم وجود دارد) است که به‌طور معمول از طریق مجرای خروجی مثانه وارد آن می‌شود. (اعتقاد بر این است که این باکتری معمولاً از روده به مجرای خروجی مثانه منتقل می‌شود، و خطر این مسئله در زنان به علت آناتومی آن‌ها بیشتر است.) با این حال ندرتاً باکتری‌های دیگر، ویروس‌ها یا قارچ نیز ممکن است موجب آن شوند. عفونت‌های دستگاه ادراری معمولاً در زنان نسبت به مردان بیشتر رخ می‌دهد، به طوری که نیمی از زنان در طول زندگی خود حداقل به یک عفونت مبتلا می‌شوند. زیرا در زنان مجرای خروجی مثانه بسیار کوتاه‌تر بوده و به مقعد نزدیک‌تر است. عوامل دیگری که باعث عفونت ادراری می‌گردند شامل موارد زیر است:

  • رابطه جنسی: در زنان جوان فعال از نظر جنسی، فعالیت جنسی علت ۷۵-۹۰٪ عفونت‌های مثانه است و خطر عفونت با تعداد دفعات آمیزش جنسی رابطه دارد.
  • مصرف انواع خاص وسایل پیشگیری از بارداری: استفاده از اسپرم‌کش و دیافراگم برای پیشگیری از بارداری، جدای از تعداد دفعات آمیزش جنسی خطر ابتلا به UTI را افزایش می‌دهد.
  • بعد از دوران یائسگی: بعد از دوران یائسگی، عفونت ادراری بدلیل کمبود استروژن ممکن است شدیدتر شود.
  • سوند ادراری: سوند ادراری خطر ابتلا به عفونت‌های دستگاه ادراری را افزایش می‌دهد.
  • سابقه خانوادگی
  • دیابت: دیابت و سایر بیماری‌ها می‌توانند باعث اختلال در سیستم ایمنی بدن شده و در نتیجه باعث خطر عفونت‌های ادراری می‌شود.
  • ختنه نشده بودن: در میان کودکان، شیوع عفونت‌های دستگاه ادراری در پسران ختنه نشده با سن کمتر از سه ماه بیشترین میزان بوده و سپس دختران کمتر از یک سال در رده دوم قرار دارند.
  • داشتن پروستات بزرگ و سنگ کلیه: سنگ کلیه و یا پروستات بزرگ شده باعث حبس ادرار در مثانه و در نتیجه ابتلا به عفونت ادراری می‌شود.

 

راه‌های پیشگیری از عفونت ادرای

تعدادی از اقداماتی که تأثیر آن‌ها بر دفعات بروز عفونت دستگاه ادراری به اثبات نرسیده عبارتند از:

  • استفاده از قرص‌ های ضدبارداری یا کاندوم
  • ادرار کردن بلافاصله پس از مقاربت
  • نوع لباس زیر مورد استفاده، شیوه‌های بهداشت شخصی پس از ادرار کردن و یا مدفوع کردن، و یا این که آیا فرد به‌طور معمول حمام می‌کند یا دوش می‌گیرد. به همین ترتیب با فقدان شواهد مربوط به اثر نگهداشتن ادرار، استفاده از نوار بهداشتی، و شستشوی واژن مواجه هستیم.

در افراد مبتلا به عفونت‌های مکرر، می‌توان از دوز پایین آنتی بیوتیک‌ها به‌عنوان اقدام پیشگیرانه استفاده کرد. در موارد غیرپیچیده، عفونت‌های دستگاه ادراری را می‌توان به‌راحتی با مصرف آنتی بیوتیک در یک دوره کوتاه درمان کرد، اگرچه مقاومت در برابر بسیاری از آنتی بیوتیک‌های مورد استفاده برای درمان این بیماری در حال افزایش است. در موارد پیچیده، ممکن است لازم باشد دوره‌های درمان طولانی‌تر شوند و یا نیاز به تزریق آنتی بیوتیک وریدی باشد. در صورتی که علائم در طی دو یا سه روز بهبود پیدا نکرد، لازم است آزمایش‌های تشخیصی بیشتری انجام گردد. در زنان، عفونت‌های دستگاه ادراری شایع‌ترین شکل عفونت‌های باکتریایی است و هر سال ۱۰٪ به میزان عفونت‌های دستگاه ادراری افزوده می‌شود.

 

درمان عفونت ادراری

عفونت مثانه - عفونت ادراری - درمان عفونت ادراری با دارو - آنتی بیوتیک

مهمترین مبنای درمان استفاده از آنتی بیوتیک‌ها است. گاهی اوقات در طول چند روز اول علاوه بر آنتی بیوتیک، فنازوپیریدین تجویز می‌شود تا به تسکین سوزش و رفع اضطرار ناشی از عفونت مثانه کمک کند. با این حال، با توجه به مشکلات ایمنی ناشی از استفاده از آن و به ویژه افزایش خطر ابتلا به متهموگلوبینمی (میزان متهموگلوبین بالاتر از سطح عادی در خون) استفاده مداوم از آن توصیه نمی‌شود. ممکن است استامینوفن (پاراستامول) نیز برای تب استفاده شود.

در زنانی که عفونت دستگاه ادراری ساده به‌طور مکرر در آن‌ها رخ می‌دهد، تنها در صورتی که درمان اولیه با شکست مواجه گردد، ممکن است خود درمانی پس از بروز علائم و پیگیری پزشکی منجر به بهبود شود. نسخه آنتی بیوتیک را می‌توان از طریق تلفن به داروساز اعلام کرد.

عفونت‌های غیرپیچیده را می‌توان تنها بر اساس علائم تشخیص داد و درمان کرد. آنتی بیوتیک‌های خوراکی نظیر تری‌متوپریم/سولفامتوکسازول (TMP / SMX)، سفالوسپورین‌ها، نیتروفورانتوئین و یا فلوروکینولون زمان بهبود را به‌طور قابل ملاحظه‌ای کوتاه می‌کنند و به همان اندازه مؤثر هستند. معمولاً یک دوره درمان سه روزه با تری‌متوپریم، TMP/SMX یا یک فلوروکینولون کفایت می‌کند، حال آن که درمان با نیتروفورانتوئین به ۵ – ۷ روز زمان نیاز دارد. با شروع درمان، علائم باید در عرض ۳۶ ساعت بهبود پیدا کند. در حدود ۵۰٪ از افراد بدون درمان طی چند روز یا چند هفته بهبود می‌یابند. انجمن بیماری‌های عفونی آمریکا استفاده از فلوروکینولون به‌عنوان نخستین درمان را به دلیل نگرانی از ایجاد مقاومت در برابر این دسته از داروها توصیه نمی‌کند. با وجود هشدار مذکور، در اثر استفاده وسیع از تمام این داروها، مقاومت‌هایی در برابر آن‌ها به‌وجود آمده است. در برخی از کشورها تری متوپریم به تنهایی معادل TMP/SMX محسوب می‌شود. در عفونت‌های ساده دستگاه ادراری در کودکان، آن‌ها اغلب به یک دوره سه روزه آنتی بیوتیک پاسخ می‌دهند.

 

درمان عفونت ادراری بدون نیاز به دارو

افراد می‌توانند با رعایت نکات زیر، برای درمان عفونت ادراری کمتر به دارو احتیاج پیدا کنند:

  • سعی کنید مصرف مایعات را زیاد کنید تا زود به‌ زود به دستشویی بروید تا عفونت های موجود در دستگاه ادراری‌تان خارج شود.
  • حمام بروید و از دوش آب داغ استفاده کنید. اگر چه این روش از نظر پزشکان و محققان علوم پزشکی ثابت نشده است، اما بسیاری از افراد مبتلا به عفونت دستگاه ادراری بعد از حمام آب داغ احساس کاهش خارش و سوزش و درد را اعلام می‌کنند.
  • مصرف مرکبات و غذاهای حاوی ویتامین ث را در برنامه غذایی خود قرار دهید. این نوع مواد به دلیل داشتن خاصیت اسیدی، بسیاری از عفونت‌های دستگاه ادراری را از بین می‌برند.
  • افراد مبتلا به عفونت اداری می‌توانند با نوشیدن آب قره قات و یا زغال اخته بسیاری از باکتری‌های عفونت ادراری را از بین ببرند.
عفونت مثانه - درمان عفونت ادراری بدون نیاز به دارو - عفونت ادراری - درمان با زغال اخته

  • از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار و گازدار و غذاهای تند و پرادویه اجتناب کنید.
  • از مصرف الکل و سیگار جدا خودداری کنید.
  • اگر درد و سوزش ناحیه دستگاه ادراری بیش از 24 ساعت به طول انجامید، حتما نزد پزشک متخصص کلیه و مجاری ادرار بروید.

اگر چه رعایت نکته‌های مطرح شده در بالا بسیار ضروری است، اما اگر علایم بیماری پس از مدتی از بین نرفتند، برای جلوگیری از ابتلا به عفونت مزمن (طولانی مدت) ادراری و یا جلوگیری از انتقال عفونت به بخش‌های دیگر بدن مثل کلیه، باید سریعا اقدامات پزشکی انجام گیرد.

 

عوارض عفونت ادراری

زمانیکه عفونت ادراری به موقع و به درستی درمان شود، کم‌تر باعث ایجاد مشکل می‌شود. اما در صورت درمان نشدن، عفونت دستگاه ادراری باعث مشکلات جدی می‌شود. عوارض عفونت ادراری شامل:

  • عفونت عودکننده، بخصوص در زنانی که سه بار و بیشتر دچار عفونت ادراری شده‌اند.
  • آسیب دیدگی دائمی کلیه که بخصوص در کودکان شایع‌تر می‌باشد.
  • افزایش خطر زاییدن کودک کم وزن و یا زایمان زودرس.

 

عفونت بارداری در دوران بارداری

عفونت‌های دستگاه ادراری به علت افزایش خطر ابتلا به عفونت کلیه در دوران بارداری بیشتر نگران‌کننده است. در دوران بارداری، سطح بالای پروژسترون خطر کاهش توان عضلات حالب و مثانه را افزایش داده و منجر به افزایش احتمال برگشت ادرار به حالب و به سمت کلیه‌ها می‌شود. اگرچه در زنان باردار خطر ابتلا به باکتریوری بدون علامت افزایش نمی‌یابد، اما در صورتی که باکتریوری وجود داشته باشد خطر ابتلای آن‌ها به عفونت کلیه ۲۵-۴۰٪ است. بنابراین اگر آزمایش ادرار نشانه‌ای از وجود عفونت را نشان دهد -حتی اگر علائم دیگر وجود نداشته باشد- توصیه می‌شود درمان صورت گیرد. به‌طور معمول از سفالکسین یا نیتروفورانتوئین استفاده می‌شود، زیرا به‌طور کلی این داروها برای دوران بارداری بی‌خطر تلقی می‌شوند. عفونت کلیه در دوران بارداری ممکن است ناشی از تولد زودرس یا پره اکلامپسی باشد. (حالت فشار خون بالا و اختلال در عملکرد کلیه در طی بارداری می‌تواند منجر به تشنج شود)




24 Comments
  1. سلام.من مدتی پیش دچار عفونت ادراری شدم رفتم دکتر دارو داد خوب شدم ولی الان دوروزه ک دوباره زیر دلم(مثانه)درد میکنه و تکررادرار دارم لطفا راهنمایی کنید ممنون

  2. سلام لطفا راهنمایی کنید من تبلی تخمدان با عفونت ادرار دارم چکار کنم آیا برا بارداری با مشکل مواجه میشم؟؟

    • تنبلی تخمدان می تواند بارداری را با تاخیر یا اختلال مواجه کند. توصیه می شود قبل از اقدام به بارداری حتما تحت نظر یک پزشک متخصص عفونت خود را مرتفع کرده و در خصوص روش های بارداری و درمان تنبلی تخمدان با وی مشورت نمایید.

      • سلام من زیاد شب دست شو میرم واحساس میکنم عفونت گرفتم چه کارباید کنم که عفونتم کم شود

  3. سلام لطفا منو راهنمایی کنید

    دخترم دو سال و سن ماهشه پنج روز پیش دچار سوزش ادار شد مراجعه کردیم دکتر بهش شربت سفالکسین 100داد که دوازه ساعت سه سی سی بخوره حالا سوزش ادارش رفع شده ولی از سه روز‌پیش تا الان مدام تب میکنه و بهش شربت پروفن میدم تا اثر دارو‌میره دوباره تب میکنه

    واسش ازمایش خون نوشته ولی تا انجام بدم و نتیجش بیاد سکته میکنم از دلشوره

    لطفا راهنماییم کنید

    خیلی هم گرمایی هست و مدام سرش عرق میکنه به طور کلی وقتی میخوابه دوبار باید متکاشو عوض کنم چون خیس میشه

    • در مواردی اینچنینی صرف طبق دستور پزشک معالج عمل کنید. دلشوره و نگرانی تاثیری در بهبودی فرزندتان نخواهد داشت پس بهتر است خونسردی خودتان را حفظ کنید. عرق کردن در خواب می تواند نشانه تب داشتن و مبارزه بدن برای دفع عفونت باشد که با توجه به شرح مشکل چندان غیر طبیعی نیست. و در نهایت از مصرف خود سرانه دارو به هر روش یا دلیلی خصوصا در مورد کودکان خودداری کنید.

  4. سلام

    از میان داروهای

    سیپروفلوکساسین – نيتروفورانتوئين – کوتریموکسازول – فلوروکینولون – تری متوپریم کدام یک جهت درمان توصیه میشود؟

    توضیح اینکه قبلا دارو های کریموکسازول . افلوکسین را با هم مصرف نمودم که هرچند پیشرفت حاصل شد ولی بیماری درمان نشد.

    آیا مصرف فنازوپیریدین را همراه ا داروهای ذکر شده توصیه میکنید؟

    متشکرم

    • هر یک از داروهای فوق الذکر در شرایط خاصی تجویز می شود و بدون اطلاع دقیق از نوع و وضعیت مشکل عفونتی امکان اظهار نظر صرف وجود ندارد. بهتر است شما نیز صرفا به توصیه پزشک متخصص عمل کرده و از مصرف خود سرانه دارو پرهیز کنید.

1 2

نظر شما چیست؟

ستاره
Logo
ثبت نام رایگان در سایت
عضویت در سایت
تعییر رمز عبور