تاریخ اصلی شهادت استاد مرتضی مطهری و سن ایشان در زمان شهادت

6 دقیقه
شهادت استاد مطهری

معرفی کوتاه استاد مرتضی مطهری و شرح لحظه شهادت او با جزئیات مستند به همراه دلیل نامگذاری روز معلم.

شهادت شهید مطهری یکی از رویدادهای مهم تاریخ معاصر است که در فضایی پر از تحولات فکری و اجتماعی رخ داد. بررسی نحوه شهادت او، آشنایی با زمان، مکان، پیش‌زمینه‌ها و روایت دقیق حادثه، به ما کمک می‌کند تصویری روشن‌تر از این واقعه تاریخی به دست آوریم و نقش او را در حوزه علمی و فرهنگی بهتر درک کنیم.

علت نامگذاری ۱۲ اردیبهشت به نام روز معلم

تصور عمومی و غالب این است که ۱۲ اردیبهشت تنها به خاطر شهادت استاد مرتضی مطهری به عنوان «روز معلم» نام‌گذاری شده و قبل از آن چنین مناسبتی وجود نداشته است. حال آن که در ۱۲ اردیبهشت سال ۱۳۴۰ خورشیدی دبیر یکی از دبیرستان‌های تهران در تجمع اعتراضی معلمان در میدان بهارستان به قتل رسید و از آن پس معلمین، این روز را به عنوان روز معلم گرامی می‌داشتند، اما رژیم شاه به آن رسمیت نداده بود.

بعد از انقلاب، معلمان درصدد برآمدند این مناسبت را احیا کنند و اعلام ترور آیت الله مطهری سبب شد روز معلم با این واقعه رسمیت یابد و در عمل روز معلم به تقویم رسمی آمد منتها نه به یاد معلمی که در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۴۰ به قتل رسیده بود که به یاد استاد مرتضی مطهری و البته در همین روز. جالب اینکه معلم شهید ابوالحسن خانعلی نیز دانشجوی دوره دکتری دانشکده الهیات بود.

ترور آیت الله مطهری در شامگاه ۱۱ اردیبهشت اتفاق افتاد، اما چون این روز به نام روز کارگر شناخته می‌شود بعدتر ۱۲ اردیبهشت به عنوان روز شهادت استاد مرتضی مطهری و روز معلم تعیین شد. این تعیین تاریخ و نامگذاری تصادفی بود و یا از ذکاوت نامگذاران بود که به خاطر مرحوم مطهری روز معلم و خاطره قتل مرحوم خانعلی هم احیا شود.

با توجه به این که مرحوم خانعلی نیز معلم بوده و در حال تحصیل در دانشکده الهیات، یادکرد این دو مناسبت منافاتی با هم ندارند و مشخص نیست که چرا رسانه‌های رسمی اصرار دارند مناسبت روز معلم را تنها شهادت استاد مرتضی مطهری ذکر کنند. حال آن که در ۱۲ اردیببهشت ۱۳۴۰ یک معلم به دست رییس کلانتری کشته شده و از این حیث مانند ۱۶ آذر می‌تواند گرامی داشته شود و اتفاقا بر مطالبات صنفی تاکید کنند.

خلاصه زندگینامه استاد مرتضی مطهری

استاد مطهری در ۱۲ سالگی توسط پدرشان به حوزه علمیه سپرده شد. از ۱۲ تا ۱۶ سالگی در آنجا تحصیل کرده و راهی قم شدند و در جوار اساتیدی همچون طالقانی، طباطبایی و بروجردی قرار گرفتند. همچنین با امام خمینی هم هجره‌ای شدند و به دلیل استحقاق زیاد برای ادامه تحصیل عازم نجف گردیدند.

استاد مطهری در سن ۳۳ سالگی به قم باز می‌گردند و با جایگاه علمی بالایی که داشتند، تنها قصد معلم بودن را دارند. به همین دلیل نامه‌ای به دانشگاه علوم معقول و منقول می‌فرستند و خواهان تدریس و استادی در این دانشگاه را داشتند. لازم به ذکر است که برای استاد بودن باید تا سطح دکترا سودا علمی می‌داشتند. استاد مطهری هم حوزه‌ای بودند روحانی و مقام والایی داشتند. به دلایلی استاد این دانشگاه در آن مقطع زمانی نتوانست در دانشگاه حاضر شود و رییس دانشگاه شخصیتی بهتر از استاد مطهری را در این قضیه نداشت و استاد به دانشگاه وارد شدند.

در سال ۱۳۳۱ در حالی که از مدرسین معروف و از امید‌های آینده حوزه به شمار می‌رود به تهران مهاجرت می‌کند. در تهران به تدریس در مدرسه مروی و تالیف و سخنرانی‌های تحقیقی می‌پردازد. در سال ۱۳۳۴ اولین جلسه تفسیر انجمن اسلامی دانشجویان توسط استاد مطهری تشکیل می‌گردد.

در همان سال تدریس خود در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران را آغاز می‌کند به دنبال یک سخنرانی مهیج علیه شخص شاه به وسیله پلیس دستگیر شده و به زندان موقت شهربانی منتقل می‌شود و به همراه تعدادی از روحانیون تهران زندانی می‌گردد.

استاد مطهری از سال ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۱ برنامه‌های تبلیغی مسجدالجواد را زیر نظر داشت و غالبا خود سخنران اصلی بود تا اینکه آن مسجد و به دنبال آن حسینیه ارشاد تعطیل گردید و بار دیگر استاد مطهری دستگیر و مدتی در بازداشت قرار گرفت. پس از آن استاد شهید سخنرانی‌های خود را در مسجد جاوید و مسجد ارک و … ایراد می‌کرد. بعد از مدتی مسجد جاوید نیز تعطیل گردید. در حدود سال ۱۳۵۳ ممنوع المنبر گردید و این ممنوعیت تا پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داشت.

اما مهمترین خدمات استاد مطهری در طول حیات پر برکتش ارایه ایدئولوژی اصیل اسلامی از طریق درس و سخنرانی و تالیف کتاب است. اندیشه‌های متفکر شهید استاد مرتضی مطهری همواره به عنوان اسلام‌شناسی آگاه، عالمی زمان شناس، دانشمندی دردآشنا و فیلسوفی توانا مورد علاقه فرهیختگان و جوانان فکور بوده و می‌باشد. استاد شخصیتی بود که پاسخ‌گویی به شبهات زمانه و مقابله با انحرافات فکری و عقیدتی را وجهه همت خویش ساخت تا بدانجا که در قبال این مجاهدت عظیم علمی جان خویش را فدای آرمان خود ساخت.

نحوه شهادت شهید مطهری

در پاسخ به این سوال که شهادت مطهری چگونه بود باید گفت؛ استاد در ساعت بیست و دو و بیست دقیقه سه شنبه یازدهم اردیبهشت ماه سال ۱۳۵۸ در تاریکی شب در حالی که از یکی از جلسات فکری سیاسی بیرون آمده بود با گلوله گروه نادان و جنایتکار فرقان که به مغزش اصابت نمود به شهادت می‌رسد. بنابراین در پاسخ به این پرسش که شهادت مطهری چه روزی است؟ باید گفت که ایشان در تاریخ یازدهم اردیبهشت به شهادت رسیدند و خبر شهادت ایشان ۱۲ اردیبهشت منتشر شد.

هنگامی که استاد مرتضی مطهری از خانه دکتر سحابی خارج شد، از پشت سر هدف تیراندازی قرار گرفت و چند دقیقه بعد در بیمارستان «طرفه» که در همان نزدیکی قرار داشت، به شهادت رسید.

اندکی بعد، فردی ناشناس با تماس تلفنی با روزنامه‌های تهران اعلام کرد که استاد مطهری توسط گروه فرقان ترور شده است. مهندس کتیرایی، وزیر وقت مسکن که در زمان حادثه همراه استاد در منزل دکتر سحابی حضور داشت، به خبرنگاران گفته بود:

«هنگامی که همراه استاد مطهری از خانه دکتر سحابی بیرون آمدیم، ایشان حدود ده تا پانزده قدم جلوتر از ما حرکت می‌کردند که ناگهان هدف گلوله قرار گرفتند و ضارب با خودرو خود از محل گریخت. استاد چون احساس خطری نداشت، بدون محافظ رفت‌وآمد می‌کرد.»

واقعه شهادت شهید مطهری
عکس شهادت شهید مطهری

سن شهید مطهری هنگام شهادت

شهید آیت الله مرتضی مطهری در هنگام شهادت ۶۰ ساله بودند.

سخن پایانی درباره روز معلم شهادت مطهری

سالروز شهادت استاد مرتضی مطهری می‌تواند مناسبتی برای تقبیح خشونت و تعصب در قرائت‌های دینی هم باشد. اندیشه‌های متفکر شهید استاد مرتضی مطهری همواره به عنوان اسلام‌شناسی آگاه، عالمی زمان شناس، دانشمندی دردآشنا و فیلسوفی توانا مورد علاقه فرهیختگان و جوانان فکور بوده و می‌باشد.

آیا این مطلب را دوست داشتید؟