دگرباشان جنسی چه کسانی هستند؟ + معنی دگرباش و پرچم و نماد آنها

دگرباشان جنسی به افرادی گفته می‌شود که گرایش جنسی یا هویت جنسیتی آن‌ها با الگوی رایج دگرجنس‌گرایی یا هم‌جنس‌بودن جنسیت و هویتشان متفاوت است. این گروه شامل افرادی مانند همجنس‌گرایان، دوجنس‌گرایان، تراجنسیتی‌ها و برخی گروه‌های دیگر می‌شود و روابط این افراد نیز مانند سایر انسان‌ها می‌تواند عاطفی، احساسی یا جنسی باشد. بسیاری از دگرباشان از نمادهایی مانند پرچم رنگین‌کمان برای بیان هویت، همبستگی و حمایت از حقوق خود استفاده می‌کنند و گفتنی است عمل تغییر جنسیت تنها به برخی افراد تراجنسیتی مربوط می‌شود و ارتباط مستقیمی با گرایش جنسی افراد ندارد.

در ادامه این بخش از ستاره به معنی دگرباش، پرچم دگرباشان و سایر نمادهای مربوط به آن‌ها پرداخته‌ایم، با ما همراه باشید. 

دگرباشان چه کسانی هستند؟ 

در پاسخ به سوال معنی واژه دگرباش چیست باید گفت این لغت از دو بخش دگر و باش تشکیل شده‌ است؛ واژه دگر دگرگون یافته واژه دیگر و واژه باش از ریشه باشیدن به معنای بودن یا زیستن است و شامل افرادی است که گرایش جنسی و رفتار جنسی متفاوت از دگرجنس‌گرایی دارند. این مورد شامل همجنس‌گرایی مردانه، همجنس‌گرایی زنانه، دوجنس‌گرایی و تراجنسیتی است. این کلمه ترجمه‌ای از واژه LGBT است که اختصاری از کلمات Gay ،Lesbian ،Bisexual و Transgender است.

البته دگرباش به انگلیسی queer نیز گفته می‌شود که ممکن است ترجمه‌ای از این واژه به معنای کسی که سلایق جنسی متفاوت دارد، مد نظر باشد.

در ادامه زیرمجموعه‌های دگرباشی جنسی را برای‌تان تعریف کرده‌ایم. 

هم‌جنس‌گرایی مردانه چیست؟

نوعی دیگر از روابط بین دگرباشان جنسی همجنس‌گرایی مردانه است که به رابطه عاطفی و احساسی و جنسی بین دو مرد گفته می‌شود. در زبان انگلیسی به چنین افرادی گِی (Gay) می‌گویند که این اصطلاح از سال ۱۹۲۰ ترویج یافت و مصطلح شد. در متون دینی به رابطه جنسی بین دو مرد لواط گفته می‌شود و از ان نهی شده است. در تورات در پیدایش از شهری به نام سدوم و در اسلام در قرآن از قومی به نام قوم لوط نام برده شده‌ است که توسط خداوند مورد عذاب قرار می‌گیرند.

توجه:

بعضی محققان همجنس‌گرایی را از لواط جدا می‌دانند.

همجنس‌گرایی زنانه چیست؟

از دیگر دگرباشان جنسی و نقطه مقابل همچنس‌گرایی مردانه است و به رابطه جنسی و احساسی‌جنسی بین دو زن گفته می‌شود و معادل آن در زبان انگلیسی واژه Lesbian است. گفتنی است در ایران و متون مذهبی از همجنسگرایی دو زن به عنوان مساحقه نام برده شده است.

 دوجنس‌گرایی یعنی چه؟

دوجنسگرا به فردی اطلاق می‌شود که رابطه جنسی و احساسی با همجنس و یا جنس مخالف دارد و لزوماً شدت گرایش به دو جنس یکسان نیست. این اصطلاح معادلی برای واژه Bisexual محسوب می‌شود که از قرن ۱۹ وارد شده است.

تراجنسیتی به چه معناست؟

تراجنسیتی یعنی یک فرد که خود را به صورت زن، مرد، دوجنسه، یا بی‌جنسیت ببیند ولی دیگران فرد را از لحاظ ظاهری یا ژنتیکی به صورت دیگر ببینند. تراجنسیتی یک گرایش جنسی نیست و یک تراجنسیتی به عنوان یک فرد می‌تواند دگرجنس‌گرا، همجنس‌گرا، دوجنس‌گرا، همه جنس‌گرا، چندجنس‌گرا، و یا بی‌جنس‌گرا باشد. این افراد که روح خود را در قالب دیگری می‌بینند در بعضی مواقع دست به عمل تغییر جنسیت می‌زنند.

توجه:

تراجنسیتی معادلی برای اصطلاح transgender است. 

نمادشناسی دگرباشی جنسی

دگرباشان جنسی معمولا از گروه‌هایی تشکیل شده‌اند که هر کدام از نمادی مشترک برای شناساندن خود به اطرافیان و جامعه استفاده می‌کنند و در ادامه درباره چهارتا از نمادهای همجنسگرایی می‌خوانید.

۱. مثلث صورتی و مشکی

مثلث صورتی و مشکی یکی از شناخته‌شده‌ترین و قدیمی‌ترین نمادهای جامعه دگرباشان جنسی است که پیشینه آن به دوران حکومت نازی‌ها در آلمان و جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد. در آن دوران، حکومت نازی برای دسته‌بندی زندانیان اردوگاه‌های کار اجباری از نشان‌های مختلفی استفاده می‌کرد که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• مثلث صورتی: برای شناسایی مردان همجنس‌گرا به کار می‌رفت. هزاران مرد به دلیل گرایش جنسی خود بازداشت، زندانی و بسیاری از آن‌ها در اردوگاه‌های نازی جان خود را از دست دادند. پس از جنگ، این نماد به نشانه یادبود قربانیان و همچنین مقاومت و هویت جامعه دگرباشان جنسی مورد استفاده قرار گرفت.

• مثلث مشکی: این نشان به زنانی داده می‌شد که نازی‌ها آن‌ها را در گروه «رفتارهای ضداجتماعی» قرار می‌دادند؛ از جمله برخی زنان روسپی، بی‌خانمان یا افرادی که با هنجارهای حکومت نازی همخوانی نداشتند. برخی پژوهشگران معتقدند تعدادی از زنان همجنس‌گرا نیز با این نشان طبقه‌بندی می‌شدند، اما برخلاف مثلث صورتی، این موضوع به‌طور رسمی و قطعی برای همه زنان همجنس‌گرا ثبت نشده است.
• ستاره داوود زرد همراه با مثلث صورتی: نازی‌ها برای شناسایی زندانیان یهودیِ همجنس‌گرا، نشان ترکیبی ستاره داوود زرد و مثلث صورتی را به کار می‌بردند تا هم یهودی بودن و هم همجنس‌گرا بودن آن‌ها مشخص شود.

توجه:

امروزه مثلث صورتی بیش از آنکه نماد سرکوب باشد، به نمادی برای یادآوری قربانیان آزار و تبعیض، مبارزه با نفرت‌پراکنی و دفاع از حقوق دگرباشان جنسی تبدیل شده است.

۲. تبر دوتیغه

تبر دوتیغه نمادی بود که در گذشته‌های دور برای مردم مینوسی استفاده می‌شد و همچنین نمادی است برای زنانی که احساس قدرت و ریاست می‌کنند (گاهی نیز نمادی برای گرایش به رییس خانواده شدن برای زنان است). در اواخر سال ۱۹۷۰ این نماد توسط دگرباشان جنسی از نوع همجنس‌گرایان زن به صورت خالکوبی بر روی قسمت داخلی مچ دست استفاده می‌شد.

۳. لاندا

حرف یونانی لاندا سال ۱۹۷۰ توسط ائتلاف همجنس‌گرایان فعال نیویورک به عنوان نماد برگزیده شد؛ در دسامبر ۱۹۷۴ لاندا به عنوان نماد بین‌المللی میان دگرباشان جنسی بخصوص همجنسگرایان زن و مرد در همایش حقوق همجنس‌گرایان در اسکاتلند انتخاب شد و سازمان‌های حمایتی همجنسگرایان به نام lambda legal و Lambda Literary Award نیز نام خود را با اقتباس از این نماد گرفته‌اند.

۴. پرچم رنگین‌کمانی

پرچم دگرباشان یا رنگین‌کمانی یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای دگرباشان جنسی است که از نوارهای افقی رنگی تشکیل شده و الهام‌گرفته از رنگ‌های رنگین‌کمان است. اگرچه ترکیب رنگ‌ها در نسخه‌های مختلف این پرچم ممکن است اندکی تفاوت داشته باشد، اما رایج‌ترین نسخه آن شامل شش رنگ قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی و بنفش است.

تاریخچه انتخاب پرچم همجنسگرایی

نخستین نسخه این پرچم را گیلبرت بیکر در سال ۱۹۷۸ طراحی کرد. هدف از طراحی آن، نمایش تنوع، برابری و همبستگی میان افراد جامعه دگرباشان جنسی بود. از آن زمان تاکنون، این پرچم به نماد جهانی جنبش حقوق دگرباشان تبدیل شده و در راهپیمایی‌های غرور، رویدادهای فرهنگی، بنرها، پوشاک و دیگر نمادهای مرتبط مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آیا پرچم رنگین کمانی فقط برای دگرباشان است؟

پرچم رنگین‌کمان تنها به جامعه دگرباشان محدود نمی‌شود؛ این نماد پیش از طراحی نسخه امروزی نیز در فرهنگ‌ها و سازمان‌های مختلف، به‌عنوان نشانه‌ای از صلح، امید، تنوع و همزیستی به کار رفته است. برای مثال، نسخه‌هایی از پرچم رنگین‌کمان به‌عنوان پرچم صلح در ایتالیا، نماد برخی سازمان‌های بین‌المللی، گروه‌های مذهبی و فرهنگی و همچنین تعدادی از انجمن‌های مدنی در کشورهای مختلف استفاده می‌شود. با وجود این کاربردهای گوناگون، امروزه شناخته‌شده‌ترین و فراگیرترین استفاده از پرچم رنگین‌کمان، نماد جامعه دگرباشان جنسی و حمایت از حقوق این افراد است.

جالب است بدانید در بیست و پنجمین یادبود کشته شدگان Stonewall riots که در سال ۱۹۹۴ در نیویورک برگزار شد، یک پرچم ۱۶۰۰ متری ساخته شد و در راهپیمایی استفاده شد. رنگ‌های پرچم اولیه هشت رنگ بود که در سال ۱۹۷۹ رنگ‌های صورتی و فیروزه‌ای از آن حذف شد و شامل ۶ رنگ شد که همیشه با رنگ قرمز در بالا و یا چپ شروع می‌شود.

حرف آخر

در پایان باید تأکید کرد که هدف از انتشار این مطلب، صرفاً آگاهی‌بخشی و پاسخ به پرسش‌های مخاطبان درباره مفاهیم و اصطلاحات مرتبط با همجنس‌گرایی و دگرباشان جنسی بوده است. پرداختن به این موضوع به هیچ عنوان به معنای تأیید، ترویج یا حمایت از این گرایش‌ها و سبک زندگی نیست و نباید چنین برداشتی از آن شود. این مقاله تنها با رویکرد اطلاع‌رسانی تهیه شده تا مخاطبان بتوانند با آگاهی بیشتر، موضوع را از جنبه‌های مختلف شناخته و از آن دوری کنند.