حاملگی پوچ چیست و چه علایمی دارد؟

اگر بین هفته 6 تا 8 بارداری در سونوگرافی ضربان قلب جنین شنیده نشود، حاملگی پوچ تلقی می‌شود. با علت، علایم و درمان حاملگی پوچ آشنا شوید.
در برخی موارد، نتیجه تست بارداری مثبت است اما علائم و نشانه‌های بارداری در بدن دیده نمی‌شود. در صورتیکه ضربان قلب جنین در مدت مشخص (۶-۸) هفته اول بارداری دیده نشد، حاملگی پوچ و خالی تلقی می‌شود. در صورتی که چنین حالتی پیش بیاید، باید جهت انجام چکاپ‌های مخصوص به متخصص مراجعه نموده و سونوگرافی‌های ضروری را انجام دهید.

حاملگی پوچ چیست؟

اصولا حاملگی زمانی رخ می‌دهد که اسپرم مرد بتواند وارد تخمک زن شود، آن را بارور کند و این تخمک بتواند در رحم لانه‌گزینی کند. پس از اثبات حاملگی، ابتدا باید سونوگرافی داخل رحمی انجام شود. معمولا ابتدایی‌ترین چیزی که در سونوگرافی حاملگی دیده می‌شود؛ یک منطقه کوچک داخل رحم است که به آن ساک حاملگی گفته می‌شود. در مراحل بعدی درون این ساک حاملگی جنین دیده می‌شود و رشد می‌کند.
در برخی موارد اما با وجود مثبت بودن نتیجه تست بارداری، نشانه‌هایی از بارداری در فرد دیده نمی‌شود و در اصطلاح به این حالت حاملگی پوچ گفته می‌شود. در حقیقت این مورد به نوعی از حاملگی‌ اطلاق می‌شود که در آن تخمک لقاح یافته درون رحم لانه‌گزینی می‌کند، اما هیچ جنینی درون ساک حاملگی رشد نمی‌کند. نکته مهم این که حاملگی‌هایی که به صورت تخمک پوچ تظاهر می‌کنند معمولا دچار مشکلات کروموزومی و ژنتیکی هستند.

انواع حاملگی پوچ

این نوع از حاملگی به دو نوع کامل و جزئی تقسیم‌بندی می‌شود:

  • حاملگی پوچ کامل: در این نوع حاملگی، جنین یا جفت طبیعی وجود ندارد.
  • حاملگی پوچ جزئی: در این نوع حاملگی، جنین غیرطبیعی، و جفت تا حدی طبیعی است، جنین شروع به رشد می‌کند، اما ناقص و بدشکل است و زنده نمی‌ماند.
 
عکس حاملگی پوچ - علت علائم و درمان حاملگی پوچ
 

علت حاملگی پوچ

اگرچه علت این مشکل کاملا پیدا مشخص نیست اما باید یک رخداد کاملا طبیعی در نظر گرفته شود؛ چرا که بروز این نوع حاملگی علت ۵۰ درصد سقط جنین سه ماهه اول است و معمولا نتیجه مشکلات کروموزومی است. وقتی تخمک توسط اسپرم بارور می‌شود سلول‌ها شروع به تقسیم می‌کنند، بخشی به جنین و بخشی به جفت. به طور تخمینی، یک مورد از هزار مورد بارداری، پوچ است. عوامل مختلفی خطر ابتلا به این نوع بارداری را افزایش می‌دهند که عبارتند از:
  • سن مادر: بارداری پوچ در زنان بالاتر از ۳۵ سال و کمتر از ۲۰ سال بیشتر است.
  • داشتن سابقه بارداری پوچ: اگر یک بار دچار بارداری پوچ شوید، به احتمال زیاد مجددا دچار آن خواهید شد. به طور متوسط بارداری پوچ در یک تا دو زن از هر صد زن مجددا دیده می‌شود.
  • داشتن بیماری‌های مزمن مادر: زنانی که دیابت دارند و از کمبود ید و تیروئید رنج می‌برند احتمال بیشتری دارد که دچار این نوع حاملگی گردند.
  • مشکلات رحم و سرویکس: یکی از علل بروز این حالت مربوط به مشکلات رحم و سرویکس (دهانه رحم) است.
  • مصرف سیگار و الکل و مواد مخدر:  یکی از علل زمینه ساز بروز بارداری پوچ، مصرف مواد مخدر و الکل در زنان است که این امر می‌تواند منجر به بارداری پوچ شود.
  • آزمایشات آمنیوسنتز و بیوپسی کوریون(CVS ): با احتمال پایین می‌تواند باعث سقط جنین گردد.

تشخیص حاملگی پوچ

بارداری پوچ در اوایل حاملگی و قبل از اینکه زن متوجه شود حامله است اتفاق می‌افتد. در این حالت از انجایی که سطح هورمون HCG افزایش پیدا می‌کند علائم حاملگی مانند تأخیر در قاعدگی و حتی تست بارداری مثبت را نیز ممکن است داشته باشد و حتی احتمال درد لکه بینی و خونریزی هم ممکن است وجود داشته باشد.

جفت به رشد ادامه می‌دهد و برای مدت کوتاهی بدون جنین خودش را نگه می‌دارد. هورمون‌های بارداری به بالا رفتن ادامه می‌دهند و باعث می‌شود زن همچنان فکر کند که باردار است.
ممکن است هیچ نشانه‌ای (مثل درد یا خونریزی) دیده نشود که نشان بدهد بارداری به طور نرمال پیش نمی‌رود. علائم بارداری مانند خستگی و حساسیت سینه‌ها هم ممکن است وجود داشته باشند اما وقتی رشد جفت متوقف می‌شود و سطح هورمونی پایین می‌آید، علائم حاملگی هم فروکش می‌کند. در این زمان ممکن است گرفتگی عضله جزئی غیر عادی یا لکه بینی و خونریزی کم دیده شود. بارداری پوچ معمولا تا وقتی که سونوگرافی معمولی، رحم یا ساک خالی را نشان بدهد تشخیص داده نمی‌شود.
 
امروزه با وجود سونوگرافی‌های دقیق‌تر، تشخیص این نوع حاملگی در مراحل زودتر ممکن شده است. البته باید توجه داشت در حاملگی طبیعی هم ممکن است در سونوگرافی اولیه (بخصوص اگر خیلی زود انجام شده باشد) اثری از جنین دیده نشود و ساک حاملگی خالی باشد. گرچه در چنین وضعیتی، تکرار سونوگرافی حدود هفت تا ۱۰ روز بعد، وجود جنین را اثبات خواهد کرد.
در حاملگی پوچ، انتظار فایده‌ای وجود ندارد و حاملگی بدون جنین، در سونوگرافی بعدی نیز تکرار خواهد شد. با وجود این برای پیشگیری از ختم یک بارداری طبیعی و حاوی جنین – که در سونوگرافی اولیه ممکن است دیده نشود – همیشه پس از تشخیص بارداری پوچ، باید سونوگرافی به فاصله هفت تا ده روز دیگر تکرار شود.
 
از جمله راه‌های تشخیص حاملگی پوچ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
  • معاینه لگنی توسط پزشک یکی از راه‌های تشخیص است.
  • یکی دیگر از راه‌های تشخص سونوگرافی است، برای تعیین تشکیل کیسه جنینی و اینکه آیا قلب جنین تشکیل شده یا به اندازه کافی رشد کرده یا نه؟
  • آزمایشات خونی برای تعیین میزان هورمون‌های حاملگی برای تعیین احتمال وجود بقایای جفت پس از سقط.
  • آزمایشات بافتی برای تشخیص قطعی سقط جنین

جلوگیری از حاملگی پوچ

متاسفانه در اکثر موارد بارداری پوچ قابل پیشگیری نیست. اگر بارداری اول باشد برخی زوج‌ها به دنبال تست ژنتیکی می‌روند. بارداری پوچ معمولا یکبار اتفاق می‌افتد و بندرت یک زن آنرا بیشتر تجربه می‌کند.
وقتی سقط اتفاق افتاد قاعدگی دوباره شروع می‌شود و می‌توان برای فرزند بعدی اقدام کرد. البته بهتر است این افراد چند ماهی صبر کنند تا به بدن فرصت بازگشت به حالت عادی داده شود و فرد از نظر احساسی آمادگی پیدا کند. پزشکان توصیه می‌کنند زوج ها باید حداقل ۱۲ دوره سیکل قاعدگی منظم قبل از بارداری مجدد صبر کنند.
بعد از سقط، نگرانی از اتفاق افتادن مجدد آن طبیعی است. اکثر زنان در تلاش بعدی، بارداری موفقی خواهند داشت اما یک اسکن اولیه برای اطمینان بیشتر توصیه می‌شود. زمانی که ضربان قلب شنیده شود بارداری موفق بوده است اما بهتر است بعد از ۶ یا حتی ۷ یا ۸ هفته بارداری اسکن انجام شود تا از نتایج نامطمئن اسکن زودهنگام اجتناب شود.

درمان حاملگی پوچ

بارداری پوچ مدت زیادی ادامه پیدا نمی‌کند و نهایتا منجر به سقط خودبخودی می‌شود. برای جلوگیری از عوارض این بارداری، بایستی بافت پوچ به طور کامل از رحم مادر خارج شود. اگر بافت پوچ با سقط خودبخودی به طور کامل از بدن خارج نشود، پزشک متخصص زنان از یکی از راه‌های زیر اقدام به درمان فرد می‌کند:

  • تجویز دارو: گاهی برای درمان این نوع بارداری  پزشک داروی خاصی را برای سقط جنین تجویز می کند.
  • کورتاژ: در این نوع حاملگی، پزشک برای خارج کردن بافت پوچ از روش کورتاژ استفاده می‌کند. عمل کورتاژ معمولا 15 تا 30 دقیقه طول می‌کشد.
  • بیرون آوردن رحم از بدن: در بارداری پوچ اگر بافت پوچ، وسیع و گسترده باشد و بعدها هم نخواهید باردار شوید، پزشک با عمل جراحی رحم را در می‌آورد.
  • پایش و کنترل هورمونHCG: در بارداری پوچ بعد از خارج شدن بافت پوچ از رحم، پزشک میزان هورمون HCG را چند بار اندازه می‌گیرد تا زمانی که به حد طبیعی برگردد. اگر میزان این هورمون همچنان بالا باقی بماند، نیاز به درمان‌های دیگری وجود دارد. پزشک برای مدت شش ماه تا یک سال بعد از درمان کامل این مشکل، میزان هورمون HCG را اندازه می‌گیرد تا مطمئن شود بافت پوچی در داخل رحم مادر باقی نمانده باشد. از آنجایی که بارداری مجدد، پایش هورمون HCG را سخت می‌کند، پزشک به شما توصیه خواهد کرد که طی این مدت باردار نشوید.


گروه مادر و کودک ستاره




3 نظر
  1. سلام و تشكر بابت متن كاملتون منم بارداري بوج رو تجربه كردم. أنشالله برأي هيج مادري بيش نياد

  2. باسلام .منم دیروز سقط داشتم که درنتیجه ی بارداری پوچ بود.من خیلی برای بارداریم تلاش کردم اما خدا نخواست که موفقیت آمیز باشه.برای بارداری بعدی میترسم

نظر شما چیست؟

ستاره
Logo
ثبت نام رایگان در سایت
عضویت در سایت
تعییر رمز عبور