تاریخ انتشار: ۰۸ آذر ۱۳۹۵ - ۱۹:۰۲
کد خبر: ۷۵۲۶
بیماری اندومتریوز به حضور بافت آندومتر (غدد استروما) خارج از حفره رحم گفته می‌شود. با علل، علایم، تشخیص و درمان آندومتریوز آشنا شوید.

آندومتریوز چیست؟

آندومتریوز بیماری مزمن و شایعی است که طی آن بافت‌‌های داخل رحم که آندومتر خوانده می‌شود، به اشتباه در جایی خارج از رحم قرار می‌‌گیرد و بسیاری از زنان از آن رنج می‌برند. این درحالی است که به خاطر علائم غیراختصاصی این بیماری اکثر مواقع تشخیص داده نمی‌شود.
 
بیماری اندومتریوز به حضور بافت آندومتر (غدد استروما) خارج از حفره رحم گفته می‌شود. شایع‌ترین محل‌های جایگزینی، احشای لگنی و صفاق (صفاق یک غشای خونابی است که سطح داخلی حفره صفاقی (شکمی) و حفرات لگنی را می‌پوشاند.)  هستند. آندومتریوز در ظاهر از ضایعات جزئی روی ارگان‌های لگنی که از سایر جهات سالم هستند تا کیست‌های آندومتریوتیک بزرگ تخمدان متفاوت است که آناتومی لوله و تخمدان را دستخوش تغییر کرده و چسبندگی‌های وسیع روده، مثانه و حالب را درگیر می‌کند. به بیان دیگر آندومتریوز به معنی رشد بافت داخلی رحم در جایی بیرون از رحم است.
 
آندومتریوز، بیماری اندومتریوز، درمان اندومتریزو، علائم آندومتریوز
 

شایع‌ترین محل بروز آندومتریوز

لگن شایعترین محل بروز آندومتریوز است. در این بیماری بافت آندومتر (لایه داخلی رحم) در بیرون از محل اصلی خود (رحم) تشکیل می‌شود. این بافت می‌تواند در تمام بافت‌های بدن جز طحال به وجود آید، ولی رایج‌ترین محل پدید آمدن آن، لگن است که در این قسمت هم، تخمدان‌ها بیشتر گرفتار آندومتریوز می‌شوند.

در آندومتریوز، بافت آندومتر تغییر جا داده، اما همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد و در هر دوره قاعدگی، این بافت ضخیم می‌شود و خونریزی می‌کند. در آندومتریوز، بافت‌های اطراف ممکن است تحریک شوند و درنهایت موجب زخمی‌شدن بافت و چسبندگی شود. برآورد می‌شود 40 درصد زنان به این مشکل دچار هستند که رایج‌ترین عوارض آن‌ها، درد موقع پریود ماهانه یا نازایی و دردهای مزمن لگنی می‌باشد.


انواع اندومتریوز

  • اندومتریوز خارج لگنی: اغلب فاقد علامت در صورت بروز درد یا توده خارج لگنی سیکلیک مدنظر قرار می‌گیرد.
  • اندومتریوز نافی: این توده قابل لمس و درد سیلیک در محل ناف است.

چه عواملی در ایجاد اندومتریوز نقش دارند؟

این مشکل  اغلب در سنین باروری در نوجوانان و زنان یائسه که تحت درمان هورمون (HRT) هستند، شایع است که میزان شیوع آن 10درصد است. از عوامل خطری که در ایجاد اندومتریوز نقش دارد: ناباروری، نولی پاریته (باردار نشدن)، سیکل قاعدگی کوتاه، داشتن موی قرمز، بلند قدی، هیپرمنوره (خونریزیهای قاعدگی بیش از حد)، ناهنجاری مولرین (ناهنجاری رحم)، وزن کم حین تولد (کمتر از 7پوند)، رژیم غذایی غنی از چربی و گوشت قرمز، وجود بیماری در اقوام درجه یک و ... است.


علل آندومتریوز

در اینجا، 5 علت اصلی که باعث ایجاد آندومتریوز می شوند را خواهید خواند.
  1. قاعدگی عقب گرد: بیشترین علت آندومتریوز می‌باشد. در این نوع قاعدگی، خون قاعدگی شامل سلول‌های آندومتر است که به جای آنکه از بدن خارج شوند، از طریق لوله‌های رحمی وارد حفره لگنی می‌شوند. این سلول‌های آندومتر به دیواره لگن می‌چسبند و در آنجا رشد می‌کنند و خونریزی در طول این دوره ایجاد می‌شود.
  2. رشد سلول‌های جنینی: این سلول‌ها، حفره‌های لگنی و شکمی را می‌پوشانند و از سلول‌های جنینی به وجود می‌آیند. هنگامی که یک و یا چند منطقه از پوشش شکمی تبدیل به بافت آندومتر شود، آندومتریوز گسترش می‌یابد.
  3. زخم جراحی: بعد از جراحی، مانند هیسترکتومی (خارج کردن رحم) و یا سزارین، سلول های آندومتر ممکن است به محل برش جراحی متصل شوند.
  4. انتقال سلول‌های آندومتر: عروق خونی و یا مایع لنف ممکن است سلول‌های آندومتر را به دیگر قسمت‌های بدن انتقال دهند.
  5. اختلال سیستم ایمنی: ممکن است وجود اختلال در سیستم ایمنی باعث گردد که بدن نتواند بافت آندومتر را که در بیرون از رحم رشد می‌کند تشخیص داده و از بین ببرد.


علائم آندومتریوز چیست؟

  • تظاهر بالینی: کاهش باروری یکی از علائم این بیماری است. همچنین دیسمنوره (قاعدگی دردناک)، دیس پارونی (حالتی است که فرد هنگام آمیزش دچار درد می‏شود) و درد مزمن لگن نیز از علائمی است که ما را به اندومتریوز مشکوک می‌کند. حتی در موارد شدید ممکن است فاقد علامت باشد.
  • علائم گوارشی، علائم شدید: درد، تهوع، سیری زودهنگام، نفخ و تغییرات اجابب مزاج جزء علائم این بیماری است که گاهی اوقات ممکن است با سندرم روده تحریک پذیر اشتباه گرفته شود.
  • درد: دیسمنوره (دیسمنوره اصطلاحی است که پزشکان برای انقباضات دردناک قاعدگی به کار می برند) ثانویه قویا به نفع اندومتریوز است که درد اغلب دوطرفه است. مشخصات دیسمنوره مرتبط با اندومتریوز، شروع درد قبل از خونریزی قاعدگی و ادامه آن در طول سیکل است و ممکن است هیچ فاصله زمانی عادی از درد وجود نداشته باشد.
  • کاهش باروری: اندومتریوز متوسط و شدید با بروز چسبندگی و ممانعت از تحرک لوله‌های رحمی و تخمدان باعث نازایی و کاهش باروری می‌شوند.
 
درد قاعدگی، درمان آندومتریوز، درمان خانگی آندومتریوز، علائم اندومتریوز
 

آیا اندومتریوز همان درد قاعدگی است؟

اکثر زنانی که جهت درمان به مراکز درمانی و مطب‌های پزشکان مراجعه می‌کنند از ابتلا به اندومتریوز مطلع نیستند. تشخیص این بیماری به سختی انجام می‌شود و افراد متحمل هزینه‌های قابل اجتناب درمان ناباروری می‌شوند در حالی‌که می‌توانند با درمان این بیماری به راحتی باردار شوند. اندومتریوز به دلیل درد زیاد به ویژه در دوران قاعدگی اغلب با سندروم قبل از قاعدگی و دردهای آن اشتباه می‌شود. اهمیت تشخیص به موقع آن و مراجعه افرادی که دردهای این‌گونه دارند در کوتاه‌ترین زمان ممکن به پزشکان مجرب و مراکزی که به صورت تخصصی روی این بیماری کار می‌کنند باید مورد توجه قرار گیرد. بانوان معمولاً این‌گونه دردها را نادیده نگیرند و حتماً قبل از آنکه دیر شود و این بیماری، تخمدان‌ها و دیگر اندام‌های داخلی را درگیر کند باید برای بررسی به مراکز تخصصی مراجعه کنند.


تشخیص آندومتریوز

  • معاینه لگن توسط پزشک: برای بررسی وجود کیست در اندام تناسلی و یا زخم در رحم
  • سونوگرافی: برای وجود کیست مرتبط با آندومتریوز
  • لاپاروسکوپی: محل، وسعت و اندازه آندومتر را مشخص می‌کند


احتمال ناباروری با اندومتریوز

بافت اندومتریوز یک بافت زنده است و مثل بذری است که در یک فضای مساعدی پاشیده شده و رشد می‌کند. یکی از راه‌های ایجاد ناباروری اندومتریوز این است که این بافت هم در هر منطقه‌ای که نفوذ داشته باشد، برخی اوقات به‌دلیل برگشت خون قاعدگی از لوله‌ها به داخل شکم یا وقتی فرد فاکتور ژنتیک مساعدی برای رشد اندومتریوز دارد به‌جای اینکه توسط سلول‌های ایمنی خورده شده و از‌ بین برود در نقاط شایع رسوب اندومتریوز اتفاق می‌افتد و مشکلاتی را به وجود می‌آورد و چون این بافت خاصیت تهاجمی دارد و رشد می‌کند، اگر داخل تخمدان وارد شود، می‌تواند قسمت اعظمی از تخمدان را ازبین ببرد و کم‌کم از تخمدان یک تکه نازک به‌جا بگذارد و فولیکول‌ها را ازبین ببرد. 
یک مسیر دیگر ایجاد ناباروری آسیبی است که اندومتریوز به لوله‌ها وارد می‌کند و لوله‌ها حرکت موجی که باید داشته باشند تا بتوانند تخمک را به داخل رحم انتقال دهند، ندارند و عملکرد لوله مختل است یا چسبندگی‌هایی اطرافش ایجاد می‌شود و گرفتگی در لوله بروز می‌کند و نمی‌تواند تخمک را از خودش عبور دهد. 

راه دیگر بروز ناباروری با اندومتریوز موادی است که ترشح می‌شود. یکسری مواد از بافت‌های اندومتریوز ترشح می‌شوند که حتی می‌توانند روی کیفیت تخمک اثر بگذارند، همان‌طور که در برخی بیماران IVF می‌بینیم که حتی وقتی IVF می‌شوند، این روش شکست می‌خورد. این به این دلیل است که اندومتریوز به‌دلیل مواد سمی که ترشح می‌کند به تخمی هم که از این طریق ایجاد شده، آسیب می‌زند و اجازه رشد نمی‌دهد. برخی بیماران اندومتریوزی غیر از بافت اندومتریوزی که خارج از رحم دارند، در داخل رحم هم بافت از محل معین خود به داخل خود رحم نفوذ کرده و به‌ همین دلیل رحم‌شان جایگاه مناسبی برای پرورش جنین نیست و خیلی از اوقات به بیماران اندومتریوزی پیشنهاد می‌شود از رحم اجاره‌ای استفاده کنند. ‌البته ذکر این نکته مهم است که موارد گفته شده برای همه بیماران یکسان نیست و اندومتریوز بیماریی است که طیف‌های گسترده‌ای از تظاهر را دارد و از خفیف تا شدید را شامل می‌شود و اینها نباید فرد دچار اندومتریوز را نگران کند، چون بسیاری از بیماران اندومتریوزی خودبه‌خود باردار می‌شوند و خیلی‌ها تازه بعد از دو، سه بار بارداری اندومتریوزشان بروز پیدا می‌کند و این‌طور نیست که همیشه اندومتریوز نازایی بیاورد اما باید بیمار اندومتریوزی شناسایی شود تا از اتفاقات ناخوشایند پیشگیری به عمل آید. 

 

روش‌های درمان آندومتریوز

  • داروهای ضددرد و مسکن
  • هورمون درمانی: برخی مواقع، این روش درمانی برای کاهش درد آندومتریوز موثر است. افزایش و کاهش هورمون‌ها در طول دروه قاعدگی باعث می‌شود آندومتر ضخیم شود، بریزد و خونریزی کند. با استفاده از این روش، رشد بافت آندومتر کم می‌شود.
  • جراحی: اگر شما آندومتریوز دارید و می خواهید باردار شوید، جراحی برای برداشتن آندومتریوز در حالی که رحم و تخمدان سالم بمانند، مفید است.
  • روش کمک باروری: لقاح آزمایشگاهی برای باردار شدن نسبت به عمل جراحی بهتر است.
  • هیسترکتومی: در موارد شدید آندومتریوز، جراحی برای خارج کردن رحم و تخمدان باید انجام گیرد. اما در این موارد هیسترکتومی به تنهایی کافی نیست، استروژن می‌تواند آندومتریوز باقیمانده را تحریک کند و درد نیز باقی بماند. بعد از هیسترکتومی، بارداری ممکن نیست.


درمان آندومتریوز از طریق جراحی در ایران

بیماری اندومتریوز، تنها محدود به سیستم تولید مثل خانم‌ها نشده و روده‌ها، حالب‌های کلیه، مثانه، حفره شکمی و لگن بیمار را نیز درگیر می‌کند. اخیرا برای درمان آندومتریوز تکنیکی به شکل ورود از راه مجراهای طبیعی بدن و انجام کار با لاپاراسکوپی برای نخستین بار در کشور انجام شد. این شیوه جدید جراحی اندومتریوز، هیچ برشی روی شکم باقی نمی‌گذارد، تسریع در روند بهبودی، باز نکردن شکم و کاهش آسیب‌های پس از جراحی را از مزایای این شیوه درمانی هستند.
جالب است بدانید که تمام تحقیقات این مرکز در مجلات نازایی و علمی معتبر دنیا و اندوسکوپی آمریکا و اروپا منتشر شده است.
 علاوه بر این شیوه جدید، هر ماه تعداد زیادی عمل اندومتریوز ساده و پیشرفته، به صورت کلاسیک در ایران انجام می‌شود.

درمان خانگی آندومتریوز

  • دوش آب گرم و پدهای گرماده، عضلات لگن را آرام و شل می‌کند و از گرفتگی و درد می‌کاهد.
  • داروهای غیراستروئیدی غیرالتهاب مانند: ایبوپروفن و ناپروکسن می‌تواند از گرفتگی‌ها و دردهای قاعدگی بکاهد.
  • به طور مرتب ورزش کنید.

گروه سلامت ستاره

وبگردی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
کلیه پاسخ هایی که توسط کارشناسان و متخصصان هر رشته به کاربران داده میشود کاملا حالت پیشنهادی دارند و نباید به عنوان تشخیص, تجویز, یا رهنمودهای تخصصی و قانونی تلقی شوند و در صورت لزوم شخصی بایستی حتما از منابع تخصصی تر مانند پزشکان متخصص, وکلا, و ... نیز کمک بگیرد. این مسئولیت کاملا بر عهده مخاطبان است که قبل از هر نوع تصمیم گیری یا اقدامی از صحت و مفید بودن این اطلاعات برای خود اطمینان حاصل کرده و صرفا با مسئولیت خودشان به این پیشنهادات عمل کنند.
کلیه سوالات توسط کارشناسان رشته مربوط به هر مطلب پاسخ داده میشود.
به سوالات تکراری, خارج از موضوع, و غیرقابل انتشار پاسخ داده نمیشود.
چهره‌ها در ستاره