فال حافظ
تاریخ انتشار: ۱۸ آذر ۱۳۹۹ - ۲۰:۰۰
کد خبر: ۴۱۵۹۵
ریشه و داستان ضرب المثل خر را که به عروسی می‌برند برای خوشی نیست، برای آبکشی است که در امثال و حکم دهخدا آمده است می‌توان در شرفنامه نظامی گنجوی و اشعار خاقانی جست.

ضرب المثل خر را که به عروسی می‌برند برای خوشی نیست، برای آبکشی است

ستاره | سرویس فرهنگ و هنر - ضرب المثل خر را که به عروسی می‌برند برای خوشی نیست، برای آبکشی است، یک ضرب المثل فارسی بسیار قدیمی است که همچنان رایج است و کاربرد دارد. در این مطلب به سراغ ریشه و داستان این ضرب المثل و معنی و مفهوم آن رفته ایم. با ما همراه باشید.

 

کاربرد و معنی ضرب المثل خر را که به عروسی می‌برند برای خوشی نیست

خر در ادبیات فارسی و بسیاری از ضرب المثل ها، نماد افراد ساده لوح و زحمت کش است. این ضرب المثل در موردی گفته می‌شود که فردی زحمتکش را به جشنی یا جایی دعوت می‌کنند و ظاهرا او مهمان است، اما در اصل او را برای خدمت کردن و کار کردن دعوت کرده‌اند.

از این مثل در مواقعی استفاده می شود که کسی از اینکه او را تحویل گرفته اند و به جمع شان دعوت کرده اند خوشحال است غافل از اینکه آن افراد قصد سو استفاده و ایجاد زحمت برای او دارند.

 

ریشه ضرب المثل خر را که به عروسی می‌برند برای خوشی نیست، برای آب کشی است

علی اکبر دهخدا در کتاب اَمثال و حِکَم (2/730 ) این مثل را اینگونه آورده است: «خر را که به عروسی می برند برای خوشی نیست ، برای آبکشی است!» 

اما این ضرب المثل را در اشعار شاعران گذشته نیز می‌توان دید. در دیوان خاقانی شروانی آمده است:

هان و هان! تا ز خَری دَم نخوری
ور خوری، این مَثَل‌اش گوی نخست:
که: خَری را به عروسی خواندند
خر بخندید و شد از قهقهه سست
گفت: من رقص ندانم بسزا
مُطرِبی نیز ندانم به درست
بهرِ حَمّالی، خوانَند مَرا
کآب نیکو کشَم و هیزم چُست!
 
در این شعر می‌بینیم که خاقانی به مَثَل بودن این حکایت اشاره می‌کند. پیش از آن نظامی گنجوی نیز، در کتاب شَرَفنامه به این ضرب المثل اشاره کرده بود:
 
خران را کسی در عروسی نخوانْد
مگر وقتِ آن کآب و هیزم نمانْد
 
با توجه به اینکه هم «خاقانی» زادۀ شروان و هم «نظامی» ساکن گنجه، از این مثل در سروده های خود استفاده کرده اند، احتمال دارد که در روزگاران گذشته این ضرب المثل در سرزمین اَران، زبانزد بوده است.
 
ضرب المثل خر را که به عروسی می‌برند برای خوشی نیست، برای آبکشی است

داستان ضرب المثل خر را که به عروسی می‌برند برای خوشی نیست، برای آبکشی است به زبان امروزی

روزی خری را به یک جشن عروسی دعوت کردند. خر از خوشحالی شروع به عر عر کرد و دعوت را پذیرفت. اما وقتی به عروسی رفت سطل های آب را روی دوشش گذاشتند تا آب ها را حمل کند و  برای میهمانی ببرد. سپس بار هیزم که بسیار هم سنگین بود بر روی دوش او گذاشتند تا هیزم ها را حمل کند و به محل جشن ببرد و میزبانان بتوانند آتش روشن کنند. خر وقتی بر می‌گشت، زار و خسته با خود گفت: من که رقص بلد نیستم و ساز زدن و خوانندگی هم بلد نیستم که برای جشن عروسی بتوانم انجام دهم و به این علت من را دعوت کنن. خر را فقط برای حمالی و بار کشی، جایی می برند. پس اگر کسی من را به جشن عروسی هم دعوت کند از روی لطف و دوستی نیست، می‌خواهد زحمت ها و حمالی ها را روی دوش من بیندازد!

وبگردی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
کلیه پاسخ هایی که توسط کارشناسان و متخصصان هر رشته به کاربران داده میشود کاملا حالت پیشنهادی دارند و نباید به عنوان تشخیص, تجویز, یا رهنمودهای تخصصی و قانونی تلقی شوند و در صورت لزوم شخصی بایستی حتما از منابع تخصصی تر مانند پزشکان متخصص, وکلا, و ... نیز کمک بگیرد. این مسئولیت کاملا بر عهده مخاطبان است که قبل از هر نوع تصمیم گیری یا اقدامی از صحت و مفید بودن این اطلاعات برای خود اطمینان حاصل کرده و صرفا با مسئولیت خودشان به این پیشنهادات عمل کنند.
کلیه سوالات توسط کارشناسان رشته مربوط به هر مطلب پاسخ داده میشود.
به سوالات تکراری, خارج از موضوع, و غیرقابل انتشار پاسخ داده نمیشود.
چهره‌ها در ستاره