مرجع کامل تعبیر خواب
تاریخ انتشار: ۲۳ مهر ۱۳۹۸ - ۲۳:۰۰
کد خبر: ۳۵۰۳۹
به عنوان برداشتی از ضرب المثل تو نیکی میکن و در دجله انداز، می‌توان گفت که نیکی کردن بدون چشمداشت، روزی در جایی که انتظارش را نداریم، برای ما اثری مثبت خواهد داشت.

برداشتی از ضرب المثل تو نیکی میکن و در دجله انداز


ستاره | سرویس فرهنگ و هنر - ضرب‌المثل در زبان‌ها و فرهنگ‌های مختلف وجود داشته و مردم در سراسر جهان برای رساندن مفهومی با کمترین کلمات و بیشترین تاثیرگذاری از آن استفاده می‌کنند. مثل ضرب‌المثل افغانی، ترکی یا انگلیسی. ضرب‌المثل‌های فارسی در ادبیات فارسی به خاطر پختگی و در عین حال موجز بودن، جایگاه ویژه‌ای در بین مردم پیدا کرده است. در این میان اشعار شاعر بزرگ، سعدی شیرازی جایگاه ویژه‌ای دارد و بسیاری از ابیات بوستان و گلستان وی در میان مردم شناخته شده است. در این مقاله به برداشتی از ضرب المثل تو نیکی میکن و در دجله انداز، که ایزد در بیابانت دهد باز، از سعدی شیرازی که در قالب مثنوی سروده شده است می‌پردازیم و بررسی می‌کنیم که این مثل در چه مواقعی استفاده می‌شود.


آنچه در این مطلب خواهید خواند:


برداشتی از ضرب المثل تو نیکی میکن و در دجله انداز

معنا و مفهوم

شهرت این بیت مثلی آن قدر زیاد است که اغلب مردم لااقل یک بار آن را شنیده و یا به کاربرده‌اند. این بیت به یکی از فضائل اخلاقی اشاره دارد که نیکی کردن به دیگران بدون چشمداشت است. همچنین متذکر می‌شود که درصورت انجام این کار در همین دنیا نتیجه کارت را خواهی دید و در نهایت روزی در جایی دیگر که فکرش را نمی‌کنی، آن نیکی به خودت بازخواهد گشت! به علاوه این نکته را نیز در بر دارد که حتی اگر به نظر بیاید که کار نیکت هدر رفته یا بی‌فایده بوده است (در آب انداختن نیکی!)، این چنین نیست و روزی ثمر خواهد داد.

به صورت دیگری نیز می‌شود از این مثل برداشت کرد و آن نگاه آخرتی داشتن به اعمال است؛ اینکه حتی اگر در ظاهر نتیجه عمل خود را در دنیا نبینیم، نباید گمان کنیم که نیکی‌هایی که کردیم بی اثر بوده است، چرا که در نهایت خداوند پاداش آن را به بهترین شکل در دنیایی دیگر خواهد داد.

خاستگاه 

می‌گویند این بیت به حکایتی اشاره دارد؛ اینکه در روزگار متوکل عباسی، جوانی که مورد علاقه و توجه پادشاه بود، ظاهراً در رودخانه دجله غرق شد و اثری از وی پیدا نشد. اما پس از چند روز خبر پیدا شدن جوان و زنده و سرحال بودنش را به پادشاه دادند. وقتی چگونگی ماجرا را از وی جویا شدند، گفت که در دیواره‌ رودخانه داخل حفره‌ای گیر افتاده بودم و بعد از گذشت چند ساعت دیدم سبدهایی حاوی نان از روی آب می‌گذرد که توانستم آن‌ها را گرفته و خود را با آنها سیر کنم و در این چند روز و چند شب، به این وسیله زنده ماندم. پس از آن هم مرد ماهیگیری مرا از آب بیرون آورد.

وقتی پرس و جو کردند، فردی که نان‌ها را به آب می‌انداخت پیدا کردند. او در توضیح گفت که من همیشه روزانه مقداری نان صدقه می‌دادم. چند روزی بود که فقیری به خانه نمی‌آمد تا به او نان دهم و برای همین آن‌ها را در آب می‌انداختم تا حداقل ماهی‌ها از آن بخورند و ادامه داد: «شنیده بودم که نیکویی کن و در آب انداز که روزی بار دهد.» خلیفه وی را مورد لطف قرار داده و به او پاداش داد و گفت: "تو نیکی را به دجله انداختی، بی خبر از آنکه خدا آن را در خشکی به تو بازمی‌گرداند!"

برداشتی از ضرب المثل تو نیکی میکن و در دجله انداز


ابیات و آیه‌ های با مضمون مشابه

ارزش اخلاقی که در بیت مذکور مطرح شده، در ابیات و سخنان سایر بزرگان ادب و دین نیز یافت می‌شود. در ادامه چند نمونه از موارد مشابه آورده شده است.

  • هر چه کنی به خود کنی، گر همه نیک و بد کنی
  • از ماست که بر ماست
  • دنیا گرد است
  • إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا - اگر نیکی و احسان کردید به خود کرده‌اید و اگر بدی و ستم کردید باز به خود کرده‌اید. (سوره اِسراء- آیه ۷)

 

سخن آخر

آشنایی با ابیات و ضرب‌المثل‎های فارسی کمک می‌کند تا در گفتگوهای روزانه از آن‌ها استفاده کرده و زیباتر و سلیس‌تر صحبت کنیم. از این‌رو در این مقاله به کاربرد و ریشه‎ ضرب‌المثل «تو نیکی میکن و در دجله انداز، که ایزد در بیابانت دهد باز» پرداخته شد. همان‌طور که ملاحظه کردید، این ضرب‌المثل بیانگر فضیلت اخلاقی نیکی کردن بدون انتظار و چشمداشت است. شما می‌توانید با کاربرد ضرب‌المثل چو خواهی که نامت نماند نهان، مکن نام نیک بزرگان نهان نیز در ستاره آشنا شوید.

نظر شما چیست؟ آیا تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید؟ نظرات خود را در پایین همین صفحه با ما در میان بگذارید.

محدثه مظهری
وبگردی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
کلیه پاسخ هایی که توسط کارشناسان و متخصصان هر رشته به کاربران داده میشود کاملا حالت پیشنهادی دارند و نباید به عنوان تشخیص, تجویز, یا رهنمودهای تخصصی و قانونی تلقی شوند و در صورت لزوم شخصی بایستی حتما از منابع تخصصی تر مانند پزشکان متخصص, وکلا, و ... نیز کمک بگیرد. این مسئولیت کاملا بر عهده مخاطبان است که قبل از هر نوع تصمیم گیری یا اقدامی از صحت و مفید بودن این اطلاعات برای خود اطمینان حاصل کرده و صرفا با مسئولیت خودشان به این پیشنهادات عمل کنند.
کلیه سوالات توسط کارشناسان رشته مربوط به هر مطلب پاسخ داده میشود.
به سوالات تکراری, خارج از موضوع, و غیرقابل انتشار پاسخ داده نمیشود.
چهره‌ها در ستاره