با بهترین محتوا در مورد حضرت خدیجه برای نوشتن انشا یا تحقیق درباره این شخصیت مهم و تاثیرگذار تاریخ اسلام، همراه ما باشید.
بسیاری از تاریخ نویسان روی این موضوع که حضرت خدیجه عزیزترین زن نزد حضرت محمد (ص) بودند، اتفاق نظر دارند. این بانوی بزرگوار نهتنها نخستین همسر پیامبر اسلام، بلکه از نخستین ایمانآورندگان به دعوت الهی ایشان نیز بهشمار میآید. زندگی حضرت خدیجه سرشار از ایثار، ایمان، خردمندی و حمایت بیدریغ از پیامبر است؛ چنانکه در دشوارترین سالهای آغازین بعثت، با تمام دارایی و جایگاه اجتماعی خود در کنار ایشان ایستاد.
بسیاری از مخاطبان دنبال کتاب زندگی نامه حضرت خدیجه میگردند و برخی دیگر نیز مختصری از بیوگرافی ایشان را میخواهند. در این مقاله خلاصه زندگی نامه حضرت خدیجه برای کودکان به همراه نکات طلایی زندگی ایشان را آوردهایم و مطالعه مطلب پیش رو برای نوشتن زیباترین متن کوتاه در مورد حضرت خدیجه نیز الهامبخش خواهد بود.
حضرت خدیجه که بود؟
حضرت خدیجه (س)، دختر خُوَیلد بن اسد و فاطمه بنت زائده، از برجستهترین بانوان تاریخ اسلام هستند که در حدود ۶۸ سال پیش از هجرت متولد شدند. آنچه زندگی این بانوی بزرگوار را متمایز میکند، حضور فعال و موفق او در عرصه تجارت در جامعهای است که چنین نقشی برای زنان چندان رایج نبود. حضرت خدیجه از همان جوانی با تکیه بر هوش، درایت و دوراندیشی خود به بازرگانی پرداخت و بهسرعت در میان اعراب به نیکاندیشی و خردمندی شهرت یافت.
حضرت خدیجه همواره به نیازمندان کمک میکرد و به پاکدامنی، پرهیزکاری و احترام در جامعه شهرت داشت. ثروت و توان مالی ایشان نیز از پدری به ارث رسیده بود که از بزرگان قریش و شخصیتی شجاع و ستمستیز به شمار میرفت.
بسیاری از علاقهمندان با جستوجوی عبارت «عکس واقعی حضرت خدیجه» سعی دارند تصویری از این بانوی بزرگ پیدا کنند که در این باره باید گفت هیچ نتیجه قابل استنادی وجود ندارد.
آشنایی حضرت خدیجه با پیامبر اسلام
فعالیتهای تجاری حضرت خدیجه، بهویژه در زمینه بازرگانی، زمینه آشنایی ایشان با حضرت محمد (ص) را فراهم ساخت. در آغاز همکاری، درستکاری، امانتداری و صداقت پیامبر توجه حضرت خدیجه را به خود جلب کرد. بنا بر برخی روایتها، این بانوی بزرگوار خود پیشقدم شده و پیشنهاد ازدواج با پیامبر اسلام (ص) را مطرح کردهاند.
سن حضرت خدیجه (س) هنگام ازدواج
طبق برخی روایات، مراسم خواستگاری با حضور عموی پیامبر، ابوطالب، و وَرَقة بن نوفل ـ پسرعموی حضرت خدیجه (س) که مردی دانا و آگاه بود ـ برگزار شد و پس از آن خطبه عقد میان حضرت محمد (ص) و حضرت خدیجه (س) جاری گردید. در آن زمان، پیامبر اسلام حدود ۲۵ سال داشتند و سن حضرت خدیجه نیز بنابر نقل مشهور، ۴۰ سال ذکر شده است (به نقل از تاریخ طبری).
البته درباره سن حضرت خدیجه (س) در هنگام ازدواج، میان تاریخنگاران اختلاف نظر وجود دارد. در برخی روایات آمده است که ایشان در آن زمان ۲۸ ساله یا حتی ۲۵ ساله بودهاند. بر پایه گزارشهایی که در تاریخ بیهقی آمده، سن ایشان هنگام وفات حدود ۵۰ سال بوده و با توجه به اینکه حدود ۱۵ سال پیش از بعثت با پیامبر اکرم (ص) ازدواج کرده بودند، میتوان نتیجه گرفت که سن ایشان در زمان ازدواج نزدیک به ۲۵ سال بوده است.
علاقه پیامبر به حضرت خدیجه
آنچه میان همه روایتها مشترک است، عشق و علاقه عمیق میان پیامبر (ص) و حضرت خدیجه (س) است. حضرت محمد (ص) تا زمانی که خدیجه (س) در قید حیات بودند، همسر دیگری اختیار نکردند و پس از وفات ایشان نیز همواره با احترام و محبت از او یاد میکردند. افزون بر این، حضرت خدیجه (س) در مقایسه با دیگر همسران پیامبر، نزدیکترین نسبت خانوادگی را با ایشان داشت؛ بهگونهای که از سوی پدر به جدّ سوم پیامبر، «قصی»، و از جانب مادر به جدّ هشتم ایشان، «لوّی»، میرسد و در نهایت نسب هر دو بزرگوار به حضرت اسماعیل (ع) و حضرت ابراهیم خلیل (ع) پیوند مییابد.
نقل است از که یکی از زنان پیامبر در اینباره گفت: هر وقت پیامبر به یاد خدیجه مىافتاد ملول و محزون مى شد و براى او طلب مغفرت مى کرد. یک روز من رشکم آمد، گفتم یا رسول اللَّه خداوند عوض آن پیرزن، زنی جوان و زیبا به تو داد که ناگهان پیامبر بر آشفت و به غضب آمد دست به دست مى زد و فرمود:
خدا شاهد است خدیجه زنى بود که چون همه از من رو برمىگردانیدند، او به من رو مىکرد و چون همه از من مىگریختند، خدیجه به من محبت و مهربانى مىکرد، چون همه دعوت مرا تکذیب مىکردند، خدیجه به من ایمان مىآورد و مرا تصدیق میکرد و در مشکلات زندگى مرا تسلیت میداد و با مال خود کمک مىنمود و غم از چهره من میزدود.
همسران حضرت خدیجه (س)
در زندگینامه حضرت خدیجه کبری (س)، درباره ازدواجهای وی پیش از پیوند با پیامبر اسلام (ص)، روایتهای گوناگونی نقل شده است. برخی منابع بر این باورند که ازدواج با حضرت محمد (ص)، نخستین و تنها ازدواج ایشان بوده است. در مقابل، گروهی دیگر از روایتها بیان میکنند که حضرت خدیجه پیش از ازدواج با پیامبر، دو بار ازدواج کرده بودند.
بر اساس این دسته از گزارشها، همسر نخست ایشان ابیهاله، هند بن زراره تمیمی، و همسر دوم، عتیق بن عائد مخزومی بوده است و حتی فرزندانی نیز از این ازدواجها برای ایشان ذکر شده است. همچنین در همین روایات آمده است که بخشی از ثروت حضرت خدیجه (س) از میراثی بوده که از همسران پیشین برای ایشان باقی مانده بود.
با این حال، این دیدگاهها یکسان نیست و در منابع تاریخی اختلاف نظر وجود دارد؛ از این رو، برخی پژوهشگران روایت نخست را معتبرتر دانسته و گروهی دیگر روایت دوم را پذیرفتهاند.
همچنین منابع متعددی وجود دارد که تصریح میکنند حضرت خدیجه (س) هنگام ازدواج با پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص)، باکره بودهاند. از جمله سید مرتضی در کتاب «الشافی» و ابوجعفر در «تلخیص» بر این نکته تأکید کردهاند. همچنین آنچه در دو کتاب «الانوار» و «البدع» آمده، نشان میدهد که رقیه و کلثوم در واقع دختران هاله، خواهر حضرت خدیجه (س)، بودهاند؛ اما به دلیل آنکه حضرت خدیجه سرپرستی و تربیت آنان را بر عهده داشتند، در برخی منابع تاریخی چنین پنداشته شده که این دو، فرزندان ایشان از ازدواجهای پیشین بودهاند.
افزون بر این، منابع دیگری همچون «بحارالانوار» (جلد ۱۶، ص ۱۸)، «مناقب ابن آشوب» (جلد ۱، ص ۱۵۹)، «الاستغاثه» (جلد ۱، ص ۶۸)، «تبصره العوام» (ص ۲۴۵)، «انوار النعمانیه» (جلد ۱، ص ۸۱) و نیز اثر پژوهشی جعفر مرتضی العاملی با عنوان «الصحیح من سیره النبی الأعظم» (جلد ۱، ص ۱۲۱) نیز این دیدگاه را بهصراحت نقل و تأیید کردهاند.
همچنین بخوانید: همسران پیامبر چه تعداد بوده است؟
فرزندان حضرت خدیجه و پیامبر
درباره تعداد فرزندان حضرت محمد (ص) اختلافنظرهایی در منابع تاریخی دیده میشود؛ اما همه مورخان بر این نکته اتفاق نظر دارند که تمام فرزندان آن حضرت از حضرت خدیجه (س) بودهاند و پیامبر از دیگر همسران خود صاحب فرزندی نشدند، مگر از ماریه قبطیه که پسری به نام ابراهیم برای ایشان به دنیا آورد و او نیز در کودکی از دنیا رفت.
بر اساس مشهورترین روایتها، پیامبر اسلام (ص) از حضرت خدیجه (س) دارای هفت فرزند شدند: سه پسر به نامهای قاسم، طیب و طاهر و چهار دختر به نامهای زینب، رقیه، امکلثوم و فاطمه (س). گفته میشود پسران پیامبر همگی پیش از بعثت از دنیا رفتند؛ اما دختران ایشان اسلام را درک کردند و همراه پدر به مدینه هجرت نمودند.
در برخی منابع، از جمله کتاب «سیرت رسولالله» نوشته رفیعالدین اسحاق همدانی نیز به همین مضمون اشاره شده است؛ با این توضیح که همه فرزندان پیامبر از خدیجه (س) بودند و تا زمانی که ایشان در قید حیات بودند، پیامبر (ص) همسر دیگری اختیار نکردند، جز ابراهیم که از ماریه قبطیه متولد شد.
با این حال، در برخی دیگر از منابع، تعداد پسران پیامبر از حضرت خدیجه (س) دو تن ذکر شده و نام آنها را قاسم و عبدالله دانستهاند. در هر صورت، در میان همه این روایتها، این نکته مورد اتفاق است که حضرت فاطمه (س) کوچکترین دختر پیامبر (ص) بوده و تنها فرزندی است که در زمان رحلت پیامبر اکرم (ص) در قید حیات باقی مانده است.
القاب حضرت خدیجه
در منابع تاریخی، از ایشان با القابی همچون «بانوی عاقل» و «بانوی دوراندیش و خردمند» یاد شده است، اما شایستهترین لقب او «بانوی بانوان قریش» بوده که بیانگر جایگاه والا و منزلت اجتماعی حضرت خدیجه (س) است. در مرثیهای که از علی بن ابیطالب (ع) نقل شده، ایشان با عنوان «بانوی بانوان» یاد شدهاند. در عصر جاهلیت نیز از ایشان با عنوان «سیده نساء قریش» یاد میشد و در روایات، القابی مانند «سیده قریش» و «سیده نساء العالمین» نیز برای ایشان آمده است.
از دیگر لقب های حضرت خدیجه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. طاهره (پاکسرشت)
این لقب از همان دوران جاهلیت از سوی مردم به حضرت خدیجه (س) داده شد؛ زیرا ایشان حتی در آن فضای آلوده، به پاکی، معنویت و ارزشهای اخلاقی پایبند بودند و برخلاف بسیاری از جوانان آن دوره، از خوشگذرانیها و رفتارهای ناپسند دوری میکردند.
۲. مبارکه
لقب «مبارکه» بر پایه روایتی است که از انجیل نقل شده است. در این روایت آمده که خداوند به حضرت عیسی (ع) وحی فرمود نسل پیامبر آخرالزمان از بانویی مبارک خواهد بود و این ویژگی بر حضرت خدیجه (س) تطبیق داده شده است.
۳. صدیقه
در بخشی از زیارتنامه حضرت محمد (ص)، هنگام درود بر همسران پاک آن حضرت، از خدیجه (س) با عنوان «الصدیقه» یاد شده است. این واژه در قرآن نیز درباره حضرت مریم (س) به کار رفته و به معنای نهایت صداقت و پاکی است. بنا بر بیان امام صادق (ع)، «صدیقه» به معنای «معصوم» نیز تفسیر شده است.
۴. امّالمؤمنین
در قرآن کریم، همسران پیامبر اکرم (ص) «امّالمؤمنین» خوانده شدهاند. در میان این بانوان، حضرت خدیجه (س) جایگاهی ممتاز دارد و پیامبر اسلام (ص) از ایشان به عنوان برترین و عزیزترین همسر خود یاد کردهاند.
۵. دیگر القاب
در زیارتنامه پیامبر (ص)، القاب دیگری همچون «راضیه» (خشنود از تقدیر الهی)، «مرضیه» (مورد رضایت خداوند) و «زکیه» (پاکسرشت و رشد یافته) نیز برای حضرت خدیجه (س) ذکر شده است. همچنین یتیمان و نیازمندانی که همواره مورد حمایت ایشان بودند، به پاس مهربانی و دستگیری او، لقبهایی چون «امّ الیتامی» و «امّ الصعالیک» را برای ایشان برگزیده بودند.
تعدادی از فضائل و اقدامات حضرت خدیجه (س)
۱. هزینه ثروت در راه اسلام
حضرت خدیجه (س) پس از ازدواج با حضرت محمد (ص)، تمام دارایی و ثروت خود را در مسیر گسترش و تقویت دین اسلام صرف کرد. پیامبر اکرم (ص) در اینباره فرمودهاند: «هیچ مالی برای من سودمندتر از مال خدیجه نبود.»
همچنین نقل شده است که آخرین اموال ایشان نیز در مسیر هجرت به مدینه، توسط علی بن ابیطالب (ع) هزینه شد. در حدیثی دیگر، پیامبر (ص) این فداکاری را چنین ستودهاند: «دین من استوار نشد مگر بر دو چیز: مال خدیجه و شمشیر علی بن ابیطالب.» این سخن نشان میدهد که جایگاه فداکاری مالی حضرت خدیجه، همسنگ جهاد و ایثار حضرت علی (ع) در راه اسلام بوده است.
۲. نخستین بانوی مسلمان
حضرت خدیجه (س) اولین زنی بود که به پیامبر اسلام ایمان آورد و همراه ایشان نماز گزارد. این همراهی در شرایطی بود که پیامبر (ص) هنوز یاران اندکی داشتند و حمایت خالصانه خدیجه (س)، پشتوانهای بزرگ برای آغاز دعوت اسلامی به شمار میرفت.
۳. پشتیبانی معنوی از پیامبر (ص)
در روزهایی که قریش پیامبر (ص) را تکذیب میکردند و او را آزار میدادند، حضرت خدیجه (س) پناهگاه آرامش و دلگرمی ایشان بود و اندوه را از دل پیامبر میزدود. خود آن حضرت نیز پس از ازدواج با پیامبر (ص) با آزار و طرد از سوی زنان قریش روبهرو شد و پس از ایمان آوردن، این فشارها بیشتر نیز گردید. حتی در زمان زایمان، هیچ زنی از قریش برای کمک به ایشان حاضر نشد؛ اما به لطف الهی، چهار بانوی بهشتی برای یاری ایشان فرستاده شدند.
۴. تجلیل و تکریم از سوی پیامبر (ص)
دانشمندان اسلامی همچون ذهبی، فضایل حضرت خدیجه (س) را بسیار دانستهاند و او را از زنان کامل، خردمند، پاکدامن، کریم و اهل بهشت معرفی کردهاند. پیامبر اکرم (ص) همواره از ایشان با احترام و محبت یاد میکردند و او را بر دیگر همسران خود برتری میدادند. نقل شده است که عایشه میگفت: «بر هیچیک از همسران پیامبر به اندازه خدیجه رشک نورزیدم، زیرا پیامبر بسیار از او یاد میکرد.»
همچنین هشام بن محمد درباره جایگاه حضرت خدیجه (س) میگوید: رسول خدا (ص) او را دوست میداشت، به او احترام میگذاشت و در برخی امور با او مشورت میکرد. حضرت خدیجه «وزیر صدق و راستی» پیامبر بود، نخستین بانویی بود که به او ایمان آورد و تا زمانی که در قید حیات بود، پیامبر (ص) همسر دیگری اختیار نکردند.
درگذشت حضرت خدیجه
حضرت خدیجه (س) در ماه رمضان دهمین سال بعثت پیامبر و کمی بعدتر از وفات ابوطالب از دنیا رفت و بدین ترتیب حضرت محمد (ص) بزرگترین حامیان خود را از دست داد.
آرامگاه حضرت خدیجه
پیامبر (ص) شخصا خدیجه (س) را غسل داد و پیکر مبارک وی را در قبر گذاشت. مقبره ایشان در حجون است.
زندگی نامه حضرت خدیجه pdf
در پایان میتوانید با کلیک روی لینکی که در ادامه قرار دادهایم، فایل پی دی اف زندگینامه حضرت خدیجه کبری را دانلود کنید.
