تاریخ انتشار: ۱۲ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۵:۰۰
کد خبر: ۲۸۳۷۰
در ۱۳ بهمن سال ۱۳۴۹ شمسی، برابر با ۲ فوریه ۱۹۷۱ میلادی در شهر رامسر ایران، پیمانی جهانی برای حفاظت از تالاب‌ها در دنیا به تصویب رسید که «کنوانسیون رامسر» نام گرفت و روز ۲ فوریه نیز روز جهانی تالاب‌ها نام گرفت.

۱۳ بهمن مصادف با ۲ فوریه؛ روز جهانی تالاب‌ها

 

روز  جهانی تالاب‌ها
تاریخ
۱۳ بهمن مصادف با ۲ فوریه
علت نامگذاری
حفاظت از تالاب‌های مهم بین المللی و حیوانات و گیاهان وابسته به آن‌ها 

 

تاریخچه روز جهانی تالاب‌ها

حدود ۵۰ سال پیش در ۱۳ بهمن سال ۱۳۴۹ شمسی، برابر با ۲ فوریه ۱۹۷۱ میلادی در شهر رامسر ایران، پیمانی جهانی برای حفاظت از تالاب‌ها در دنیا به تصویب رسید که «کنوانسیون رامسر» نام گرفت.

در سال ۲۰۱۷ شعاری برای روز جهانی تالاب‌ها با عنوان «تالاب‌ها برای کاهش خطر بلایای طبیعی» (Wetlands for Disaster Risk Reduction) در نظر گرفته شد.

کنوانسیون رامسر 

کنوانسیون رامسر در سال ۱۹۷۱ میلادی با تلاش اسکندر فیروز رئیس وقت سازمان محیط زیست ایران؛ برای حفاظت از تالاب‌های مهم بین المللی و حیوانات و گیاهان وابسته به آن‌ها به ویژه پرندگان آبزی تهیه شد و به امضای نمایندگان ۱۸ کشور شرکت‌کننده رسید. امروزه ۱۶۹ کشور جهان عضو این پیمان هستند. تالاب در این کنوانسیون تعریف بسیار وسیعی دارد و طبق «ماده ۱ - بند ۱ » این معاهده شامل «مردابها و باتلاقها و لجن‌زارها یا آبهای طبیعی یا مصنوعی اعم از دائمی یا موقت است که آب‌های شیرین - تلخ یا شور در آن به صورت راکد یا جاری یافت شود - از آن جمله است آبهای دریا که عمق آن‌ها در پایینترین نقطه جزر از شش متر تجاوز ننماید.»

در این معاهده جهانی، فهرستی از تالاب‌های مهم جهان تهیه شده که «فهرست رامسر» نام دارد. هم‌اکنون کنوانسیون رامسر ۲۱۸۶ تالاب به وسعت ۲۰۰ میلیون هکتار را پوشش می‌دهد. بریتانیا با ۱۷۰ تالاب، بیشترین تعداد تالاب و کانادا با ۱۴۰ هزار کیلومتر‌مربع، بیشترین وسعت از تالاب‌های خود را تحت پوشش این معاهده درآورده‌اند. مقر دائمی کنوانسیون رامسر در شهر گلند کشور سوئیس اس‍ت.

شعار روز جهانی تالاب‌ها


تعریفی از تالاب

تالاب‌ (در زبان انگلیسی wetland) به محیطی گفته می‌شود که ویژگی‌هایش حالتی میان خشکی و آب است. تالاب‌ها ممکن است همواره دارای آب باشند یا اینکه گاهی خشک و گاه آب‌دار باشند اما ویژگی اصلی تالاب‌ها ماندگاری نسبی آب در آن‌ها است که این آب ممکن است شور باشد یا شیرین. بعضی از تالاب‌های نزدیک دریا با جزر و مد تغییر وضعیت می‌دهند.

وضعیت تالاب‌ها در سراسر جهان از جمله ایران بحرانی است و بسیاری از آن‌ها نیز هم اکنون از بین رفته اند! از میان رفتن تالاب‌ها خطراتی جدی برای گونه‌های حیوانی و گیاهی که به این محیط برای زندگی‌شان وابسته هستند دارد. یک تحقیق جهانی نشان می‌دهد که حدود ۸۷٪ تالاب‌های جهان در سیصد سال گذشته از بین رفته‌اند. دلیل اصلی این پدیده استفاده از زمین تالاب‌ها برای کشاورزی بوده‌است.

تالاب‌ها زیستگاه پرندگان آبزی


ارزش‌ تالاب‌ها

تالاب‌ها یکی از محیط‌های جهان با قابلیت بسیار بالای تولیدکنندگی هستند. برای مثال، برنج محصول غذایی است که در محیط تالابی تولید می‌شود و این ماده غذایی امروزه غذای نیمی از جمعیت جهان را تأمین می‌کند.
اکوسیستم‌های تالابی مهد تنوع زیستی در دنیا هستند که با فراهم کردن آب و محیط زادآوری اولیه، نقش اساسی در بقای گونه‌های بی‌شماری از گیاهان و جانوران وابسته به خود را در جهان به عهده دارند. تالاب‌ها اجتماعات انبوه گونه‌های پرندگان، پستانداران، خزندگان، دوزیستان، ماهیان و بی مهرگان را در خود جای می‌دهند. از بین ۲۰ هزار گونه مختلف ماهی در سطح جهان، بیش از ۴۰ % آن‌ها در تالاب‌ها زندگی می‌کنند. تالاب‌ها ذخیره‌گاه‌های بسیار مهمی از مواد ژنتیکی (وراثتی) گیاهی نیز محسوب می‌شوند.

اقتصاددانان و دانشمندان امروزه بیش از پیش ارزش‌ها و خدمات اکوسیستمی محیط‌های طبیعی از جمله تالاب‌ها را مورد بررسی قرار می‌دهند. این تحقیقات با تقریب‌ها و تردید‌های فراوانی همراه است. بر اساس تعدادی از پژوهش‌های اخیر اکوسیستم‌ها سالیانه حداقل ۳۳ تریلیون دلار ارزش خدماتی ایجاد می‌کنند که ۹/۴ تریلیون دلار آن، از طریق تالاب‌ها تأمین می‌شود.
متخصصان محیط زیست ارزش اکولوژیک تالاب‌ها را ۱۰ برابر جنگل‌ها و ۲۰۰ برابر زمین‌های زراعی برآورد می‌کنند.

تاثیر گذاری و تاثیرپذیری اجزای فیزیکی، بیولوژیکی و شیمیایی یک تالاب همچون خاک، آب و گیاهان و جانوران، عملکرد‌های حیاتی بی‌شماری برای تالاب ایجاد می‌کند. از جمله: ذخیره سازی آب، حفاظت در مقابل طوفان و کاهش تخریب سیل، تثبیت خطوط ساحلی و مهار فرسایش، تزریق مجدد آب‌های زیرزمینی (جابجایی آب از تالاب به درون سفره‌های زیرزمینی)، تخلیه آب‌های زیرزمینی (جابجائی آب به سوی بالا و تبدیل آن به آب‌های سطحی)، پالایش آب از طریق تثبیت عناصر محلول، رسوبات و دیگر آلودگی‌ها و تعدیل آب و هوای محلی.
از میان ارزش‌های اقتصادی متعدد تالاب‌ها، می‌توان به حفظ ذخایر ژنی گیاهی و جانوری، تأمین آب (کیفی و کمی)، آبزی پروری (بیش از دوسوم از برداشت محصول ماهی جهان به سلامت مناطق تالابی بستگی دارد)، تولید محصولات کشاورزی (از طریق تأمین آب و عناصر غذایی)، تولید چوب، تأمین انرژی، تولید مواد لجنی و گیاهی، حمل و نقل و کاربرد‌های تفریحی و گردشگری (توریستی) اشاره کرد.
علاوه بر همه این موارد تالاب‌ها به‌عنوان میراث فرهنگی بشر دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. این محیط‌های بارور در باور‌های جهان‌شناسی و مذهبی ریشه داشته و منشاء تعالی زیبایی‌شناختی شناخته می‌شوند.

انواع تالاب

  • باتلاق زمینهای آبدار یا خیس پر از گیاه و درخت.
  • مانداب یا هور با آبی راکد و باز و گیاهان کوتاه بیشتر از جنس علف و نی.
  • خلاش آبگیری است که رستنی‌های آن پوسیده باشد.
  • خلنگزار تالاب‌هایی به شکل خارستان.
  • لشاب تالابی نیزاری است که آب آن از گیاه آکنده شده و هوای کمی می‌گیرد.
  • تالاب‌های مصنوعی که برای سیل‌گیری رودخانه‌ها و دریاها درست می‌شود، مانند پروژه‌های چاه‌نیمه در سیستان.
  • آب‌بندان گونه‌ای از تالاب‌های مصنوعی ساخته دست بشر برای پرورش ماهی و ذخیره آب
    وضعیت تالاب‌ها در ایران

وضعیت آلودگی تالاب‌ها در ایران مورد انتقاد بسیاری از فعالان و دوستداران محیط زیست در کشور است. عدم مدیریت پسماندها و فاضلاب‌ها در محیط تالابی، قطعه قطعه کردن تالاب، آتش زدن حوضچه‌های نفتی در تالاب از ابتدای حضور تا کنون و تخلیه پسماندهای نفتی در محدوده تالابی که از تخلفات میدان نفتی آزادگان در هورالعظیم است، عدم ارائه برنامه‌های احیایی و… از بحث‌های این فعالان محیط زیست است. به گفته سعید محمودی مدیر کل حفاظت محیط زیست فارس از مهمترین دلایل از بین رفتن تالاب‌ها در ایران، کاهش میزان بارش و افزایش تبخیر، فعالیت‌های عمرانی بدون در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی از جمله احداث سدها، کشاورزی ناپایدار و استفاده بی رویه آب در آبیاری است.

خشک شدن دریاچه ارومیه، تالاب گاوخونی، تالاب هامون، تالاب جازموریان، تالاب بختگان و بسیاری از رودهای داخلی از جمله خشکیدن بخش زیادی از طول جنوبی رود دجله از فجایع زیست محیطی ایران هستند که در چند دهه اخیر اتفاق افتاده‌اند. 


بیشتر بخوانید: فاجعه در کمین 10 استان کشور


تالاب گاوخونیتالاب گاوخونی

 

هدف از روز جهانی تالاب‌ها

روز جهانی تالاب‌ها بر حفاظت و بهره‌برداری معقول از تالاب‌ها و پرهیز از بهره‌برداری بی رویه از این زیستگاه‌ها به خصوص در جهت فراهم ساختن زیستگاهی برای پرندگان آبزی تأکید می‌کند.

کنوانسیون رامسر در طول سال‌ها، گسترهٔ نگرش خود را به تمام ابعاد حفاظت و بهره‌برداری معقول و پایدار از تالاب‌ها افزایش داده و تالاب‌ها را از اکوسیستمهایی می‌داند که در حفاظت از تنوع زیستی و رفاه جامعه بشری اهمیت فوق‌العاده‌ اساسی دارند. 

در این روز برنامه‌هایی با هدف افزایش آگاهی عمومی، حساس‌سازی و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در خصوص اهمیت، حفاظت و بهره برداری خردمندانه از تالاب‌ها برگزار می‌شود

بهاره ضیایی
وبگردی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
کلیه پاسخ هایی که توسط کارشناسان و متخصصان هر رشته به کاربران داده میشود کاملا حالت پیشنهادی دارند و نباید به عنوان تشخیص, تجویز, یا رهنمودهای تخصصی و قانونی تلقی شوند و در صورت لزوم شخصی بایستی حتما از منابع تخصصی تر مانند پزشکان متخصص, وکلا, و ... نیز کمک بگیرد. این مسئولیت کاملا بر عهده مخاطبان است که قبل از هر نوع تصمیم گیری یا اقدامی از صحت و مفید بودن این اطلاعات برای خود اطمینان حاصل کرده و صرفا با مسئولیت خودشان به این پیشنهادات عمل کنند.
کلیه سوالات توسط کارشناسان رشته مربوط به هر مطلب پاسخ داده میشود.
به سوالات تکراری, خارج از موضوع, و غیرقابل انتشار پاسخ داده نمیشود.
چهره‌ها در ستاره