آشنایی کامل با اعمال حج تمتع به ترتیب از احرام تا طواف نساء؛ راهنمای گامبهگام مراحل حج تمتع همراه با توضیح ارکان، واجبات حج و نکات مهم برای زائران.
حج تمتع یکی از مهمترین عبادات در اسلام است که هر مسلمان مستطیع باید آن را یکبار در عمر خود انجام دهد. انجام صحیح این فریضه نیازمند آشنایی دقیق با ترتیب اعمال حج تمتع از لحظه احرام در میقات تا وقوف در عرفات، اعمال منا و طوافهای پایانی است. در این راهنمای جامع، تمام مراحل حج تمتع بهصورت مرحلهبهمرحله توضیح داده شده تا زائران بتوانند مناسک حج را با آگاهی کامل و بدون ابهام انجام دهند.
اعمال حج به ترتیب کدامند؟
اعمال حج تمتع یا حج واجب بر ۱۳ مورد است:
- احرام
- وقوف به عرفات
- وقوف به مشعر الحرام
- رفتن به منا و رمی جمره عقبه
- قربانی کردن در منا
- تراشیدن سر در منا
- طواف زیارت
- نماز طواف
- سعی بین صفا و مروه
- طواف نسا
- نماز طواف نسا
- ماندن در منا
- رمی سه جمره
۱. احرام حج تمتع
در ادامه با ما همراه باشید تا با اعمال حج به زبان ساده آشنا شوید.
محل احرام
اگر از مدینه عازم مکه می شوید وقتی که به سمت مکه می روید باید در «مسجد شجره» مُحرِم شوید و اگر از جدا عازم مکه هستید محل محرم شدن تان «جحفه» خواهد بود.
لباس احرام
لباس مردان برای احرام و اعمال مناسک حج تمتع شامل دو تکه پارچه غیر دوخته است که یکی را مانند لنگ می بندند و دیگری را بر شانه می اندازند. لباس زنان برای احرام هم طبق آداب حج تمتع می تواند دوخته باشد و پوشیدن لباس غیر دوخته واجب نیست.
نیت احرام
حالا باید نیت احرام عمره تمتع بکنید و بگویید:
«لَبَّیْکَ اللّهُمَّ لَبَّیْکَ، لَبَّیْکَ لا شَرِیکَ لَکَ لَبَّیْکَ»
احتیاط مستحب است که ذکر زیر را هم بگویید:
«اِنَّ الْحَمدَ وَ النِّعْمَةَ لَکَ وَ الْمُلکَ لاشریکَ لَکَ لَبَّیْکَ»
- عطر زدن به لباس و بدن، خوردن چیزی که بوی خوش دارد (مانند غذایی که زعفران دارد)، بوییدن گل ها و گیاهان غیر صحرایی و پوشیدن لباسی که بوی عطر می دهد.
- نگاه کردن در آینه و همچنین حنا بستن به قصد زینت
- روغن مالیدن به بدن حتی اگر بوی خوش نداشته باشد.
- کندن، تراشیدن یا چیدن مو
- هر کاری که باعث خارج شدن خون از بدن بشود حتی اگر عملی مثل خاراندن پوست باشد.
- چیدن یا کوتاه کردن ناخن
- کشیدن دندان
- کندن یا قطع کردن درختانی که در محدوده حرم روئیده
- پوشیدن لباس دوخته شده، پوشیدن چیزی که تمام روی پا را بگیرد، پوشاندن سر و رفتن زیر سایه بر مردان
- پوشیدن زیورآلات، پوشاندن صورت برای زنان
همچنین بخوانید: فرق بین حج واجب و حج عمره
۲. وقوف به عرفات
دومین مورد از مراحل انجام حج تمتع این است که پس از محرم شدن به سمت عرفات بروید و از ظهر روز نهم ذی الحجه تا مغرب همان روز را در عرفات بمایند. منظور از وقوف بودن در یک مکان است و باید روز را به طور کامل در صحرای عرفات بمانید و از آنجا خارج نشوید. این مرحله از اعمال حج واجب نیاز به طهارت ندارد اما مستحب است.
۳. وقوف به مشعر الحرام
بعد از عرفات نوبت به مشعر الحرام (مزدلفه) است. مشعر الحرام وادی طویلی بین عرفات و منا می باشد و باید از طلوع فجر روز عید قربان تا طلوع خورشید را در این مکان وقوف کنید.
۴. رفتن به منا و رمی جمره عقبه
برای چهارمین مرحله از مراحل حج تمتع، پس از طلوع آفتاب روز دهم ذی الحجه (عید قربان) به منا رفته و رمی جمره عقبه را انجام می دهید. برای رمی جمره عقبه باید ۷ عدد ریگ را به سومین ستون سنگی واقع در منا پرتاب کنید و مطمئن شوید که سنگ ها به ستون می خورد.
۵. قربانی کردن در منا
تا اینجا مراحل حج تمتع به ترتیب مطرح شد و باید گفت پنجمین مرحله آن این است که به قربانگاه بروید و شتر، گاو یا گوسفندی را قربانی کنید.
۶. تراشیدن سر در منا
بعد از قربانی دادن باید تا روز سیزدهم دی الحجه مقداری از موی سر خود را بتراشید (که به این عمل، حلق می گویند) یا مقداری از مو یا ناخن خود را بچینید (که به این عمل، تقصیر) می گویند. پس از این مرحله تمام محرمات زمان احرام بر شما حلال می شود و می توانید لباس معمولی تان را بپوشید.
۷. طواف زیارت
در این مرحله از مراحل اعمال حج تمتع به مکه بر می گردید تا طواف زیارت را انجام دهید. طواف را از گوشه ای از کعبه که حجر الاسود قرار دارد شروع می کنید و در همان جا هم به پایان می برید.
بیشتر بخوانید: شرایط نیابت در حج
۸. نماز طواف
طواف را که بجا آوردید باید دو رکعت نماز به نیت نماز طواف بخوانید. این نماز مثل نماز صبح است و حمد سوره ان را می توانید بلند یا آهسته بخوانید. این نماز باید در هر نقطه ای پشت مقام خوانده شود.
۹. سعی بین صفا و مروه
حالا که طواف را انجام دادید و نمازش را هم خواندید باید ۷ مرتبه فاصله بین صفا و مروه را طی کنید. سعی از صفا شروع می شود و به مروه خاتمه پیدا می کند. یادتان باشد که پیمودن فاصله بین صفا تا مروه یک مرتبه و برگشتن از مروه به صفا مرتبه دوم به حساب می آید.
۱۰. طواف نسا
در این مرحله باید ۷ مرتبه به نیت طواف نسا به دور خانه کعبه بگردید. این طواف بر همه مردان و زنان واجب است.
۱۱. نماز طواف نسا
نماز طواف نسا هم مانند نماز صبح است و حمد و سوره آن را می توان آهسته یا بلند خواند. پس از این نماز است که زن بر مرد و مرد بر زنی که به واسطه احرام حرام شده بودند مجددا حلال می شوند.
۱۲. ماندن در منا
در آموزش کامل حج تمتع آمده است که همه حجاج باید شب یازدهم ذی الحجه و شب دوازدهم را از غروب آفتاب تا نیمه شب با قصد قربت در منا باشند.
۱۳. رمی جمرات
آخرین عمل از اعمال حج تمتع رمی جمرات است که باید در روزهای یازدهم و دوازدهم ذی حجه انجام شود. بر این اساس شما باید به هر یک از سه ستون واقع در منا ۷ عدد ریگ پرتاب کنید. برای رمی جمرات اول باید به ستون اولی، سپس به وسطی و در آخر به جمره عقبه سنگ بزنید. در بعد از ظهر شرعی روز دوازدهم ذی الحجه می توانید از منا خارج شوید.
اعمال قبل از رفتن به حج تمتع
- جلب رضایت پدر و مادر
- پرداخت بدهیها
- توبه از گناهان
- داشتن نیت خالص و به دور از هرگونه فخرفروشی یا ریا
- صدقه دادن
- حلالیت طلبیدن
- مشورت با فردی عالم و آگاه و خیرخواه درباره بهترین زمان حرکت
حج واجب چند روز است؟
مدت اقامت زائران برای انجام حج تمتع بهطور متوسط نزدیک به ۳۳ روز طول میکشد. البته با احتساب ورود به مکه، انجام عمره تمتع، اقامت قبل از ایام حج و زمان رفتوآمد، مدت کل سفر حج ممکن است متفاوت باشد.
سخن پایانی
حج تمتع سفری معنوی و نقطهای سرنوشتساز در زندگی هر مسلمان است که انجام درست آن، نیازمند آگاهی و توجه دقیق به ترتیب اعمال و مناسک حج میباشد. آشنایی با مراحل حج تمتع نهتنها از بروز اشتباه جلوگیری میکند، بلکه آرامش قلبی و تمرکز معنوی زائر را در طول این عبادت بزرگ افزایش میدهد. امید است این راهنمای جامع، چراغ راه زائران بیتالله الحرام باشد تا با شناخت صحیح اعمال، حج خود را بهصورت کامل، آگاهانه و مقبول در پیشگاه الهی بهجا آورند و با کولهباری از معنویت و تحول روحی به زندگی بازگردند.
