نماز تهجد چند رکعت است؟ طریقه خواندن صحیح نماز تهجد شیعه و سنی

نماز تهجد از عبادت‌های مستحب و ارزشمندی است که در سکوت و آرامش شب، فرصتی برای راز و نیاز با خداوند فراهم می‌کند. بسیاری از مسلمانان این نماز را راهی برای تقویت ارتباط معنوی، آرامش قلب و نزدیک‌تر شدن به پروردگار می‌دانند. در ادامه با طریقه نماز تهجد اهل سنت و سایر مذاهب آشنا خواهید شد و خواهید دانست نماز تهجد اهل سنت چند رکعت است و چگونه خوانده می شود. 

تهجد یعنی چه؟

تهجد به معنای بیدار شدن در دل شب برای عبادت، دعا و مناجات با خداوند است و در آموزه‌های اسلامی از اعمالی پرفضیلت و ارزشمند به شمار می‌رود. قرآن کریم و روایات اسلامی بارها مسلمانان را به بهره‌گیری از آرامش شب برای تقویت ارتباط معنوی با پروردگار دعوت کرده‌اند.

یکی از شناخته‌شده‌ترین جلوه‌های تهجد، «نماز تهجد» یا همان «نماز شب» است؛ عبادتی مستحب که در ساعات پایانی شب اقامه می‌شود و فرصتی برای راز و نیاز، آرامش قلب و نزدیکی بیشتر به خداوند فراهم می‌آورد.

جزئیات خواندن نماز تهجد

منبع اصلی و فرمان الهی برای اقامه نماز تهجد در قرآن کریم آمده است. خداوند متعال در آیه ۷۹ سوره اسراء خطاب به پیامبر اکرم (ص) می‌فرماید:

وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَىٰ أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَّحْمُودًا» (و پاسی از شب را [به عبادت] زنده بدار؛ این [نماز اضافی] برای توست، امید است که پروردگارت تو را به مقامی ستوده برانگیزد).

در نتیجه نزول این آیه مبارک پیامبر اکرم را به خواندن نماز تهجد ملزم نمود و مقام محمود را به عنوان پاداش این عمل پرفضیلت مطرح کرد؛ در نتیجه این نماز را می‌توان یک فضیلت اخلاقی و یک تمرین مستمر برای مسلمانان تبدیل دانست که در قالب یک عمل مستحب، بر اهمیت شب‌زنده‌داری تأکید دارد.

نماز تهجد چند رکعت است؟

در پاسخ به نماز تهجد چند رکعت است اهل سنت باید گفت این عبادت در مجموع یازده رکعت دارد که به شرح زیر است:

• چهار نماز دو رکعتی به نیت نماز شب
• یک نماز دو رکعتی به نیت نماز شفع
• یک نماز یک رکعتی به نیت نماز وتر

طریقه خواندن نماز تهجد برای حاجت

بسیاری از کاربران درباره طریقه نیت نماز تهجد برای به جا آوردن این نماز سوال دارند و برخی نیز می‌پرسند نیت نماز تهجد اهل سنت چگونه است که باید بگوییم برای ادای نماز مستحبی تهجد، لازم است طبق مراحل زیر عمل کنید: 

در وقت نماز تهجد، ابتدا لازم است هشت رکعت اول (نماز شب) را به جا آورید که شامل چهار نماز دو رکعتی است و هر دو رکعت دقیقاً مشابه نماز صبح خوانده می‌شود (تشهد و سلام پس از هر دو رکعت). پس از آن نوبت نماز دو رکعتی شفع است که برای آن در رکعت اول پس از حمد، سوره ناس خوانده شده و در رکعت دوم پس از حمد، سوره فلق خوانده می‌شود.

نماز وتر، آخرین بخش از نماز تهجد است که یک رکعت دارد و در ادامه، آداب خاص آن را می‌خوانید. 

خواندن برخی سوره ها

بعد از سوره حمد، بهتر است سه بار سوره توحید، سپس سوره ناس و در نهایت سوره فلق قرائت شود.

توجه:

اگر تنها یک سوره به جای موارد ذکر شده خوانده شود، اشکالی ندارد.

قنوت

پس از مرحله اول باید قنوت انجام شود، بدین نحوه که دست چپ بالا نگه داشته شده و تعداد اذکار با دست راست شمرده می‌شود.

اذکار پیشنهادی و دعای نماز تهجد در قنوت وتر

۱. دعا برای مؤمنان:خواندن ذکر زیر برای چهل مؤمن (زن و مرد، مسلمان):

«اَللّهُمَّ اِغْفِر لِلْمومِنینَ وَ اَلْمومِناتْ وَ اَلْمُسلِمینَ وَ اَلْمُسلِماتْ»

۲. استغفار و هفتاد مرتبه ذکر طلب آمرزش:

«استغفرالله ربّی و اتوبُ الیه»

۳. پناه جستن از آتش: هفت مرتبه ذکر زیر (به معنی:این جایگاه کسی است که از آتش جهنم به تو پناه می‌برد):

«هذا مقامُ العائِذِ بکَ منَ النّارِ»

۴. طلب بخشش و تکرار سیصد مرتبه ذکر «العفو»

در نهایت، این ذکر برای طلب بخشش، رحمت و قبولی توبه خوانده می‌شود:

«ربّ اغفرلی و ارحمنی وتُب عَلیَّ انّکَ انتَ التّوابُ الغفُورُ الرّحیم»

توجه:

علاوه بر اذکار ذکر شده، می‌توانید سایر دعاها و اذکار مناسب را نیز در قنوت به زبان آورید.

اوقات نماز تهجد شیعه و اهل سنت

زمان خواندن نماز تهجد از دیدگاه شیعه، از نیمه‌شب شرعی تا اذان صبح است و هرچه این نماز به وقت اذان صبح نزدیک‌تر خوانده شود، فضیلت بیشتری خواهد داشت. وقت نماز تهجد اهل سنت نیز از بعد از نماز عشا تا پیش از اذان صبح قابل اقامه است، اما بسیاری از علمای مذاهب حنفی، شافعی، مالکی و حنبلی، یک‌سوم پایانی شب را بهترین زمان برای انجام این عبادت و مناجات با خداوند می‌دانند.

نماز تهجد اهل سنت حنفی و دیگر مذاهب

طریقه اقامه نماز تهجد در مذهب حنفی و سایر مذاهب و شاخه‌های مذهب سنی، به ویژه در خصوص نماز وتر، با یکدیگر و نیز با مذهب شیعه متفاوت است که در ادامه فتاوای چهار مذهب اصلی اهل سنت را در این مورد برشمرده‌ایم. 

۱. مذهب حنبلی

در مذهب حنبلی، نماز وتر از سنت‌های مؤکد به شمار می‌رود. تعداد رکعات آن حداقل یک رکعت و حداکثر یازده رکعت است و می‌توان آن را به صورت سه، پنج، هفت یا یازده رکعت به جا آورد. این نماز را می‌توان به صورت دو رکعت دو رکعت خواند و در پایان با یک رکعت وتر به اتمام رساند، یا تمام رکعات را به‌صورت پیوسته و با یک سلام در انتها اقامه کرد. قنوت نیز هم قبل از رکوع و هم بعد از رکوع جایز است، هرچند انجام آن پس از رکوع مورد تأکید بیشتری قرار دارد. هنگام قنوت، مستحب است دست‌ها تا مقابل سینه بالا آورده شده و کف دست‌ها رو به آسمان باشد و پس از پایان دعا، دست‌ها بر صورت کشیده شود.

۲. مذهب حنفی

اگر درباره طریقه ادای نماز تهجد اهل سنت حنفی (وتر) سوال دارید باید بگوییم در فقه حنفی، نماز وتر سه رکعت است و به‌صورت متصل با یک سلام در پایان رکعت سوم خوانده می‌شود. در هر رکعت، پس از سوره حمد، سوره‌ای دیگر یا آیاتی از قرآن کریم تلاوت می‌شود. قنوت در نماز وتر واجب است و اقامه این نماز به جماعت تنها در ماه مبارک رمضان جایز شمرده می‌شود.

۳. مذهب شافعی

در مذهب شافعی، نماز وتر سنت مؤکد است و حداقل یک رکعت و حداکثر یازده رکعت دارد. این نماز را می‌توان به‌صورت دو رکعت دو رکعت یا به‌صورت متصل و با یک سلام در رکعت پایانی خواند. اقامه نماز وتر به جماعت، به‌ویژه در ماه رمضان، مستحب دانسته شده است. همچنین خواندن قنوت در نیمه دوم ماه رمضان مستحب بوده و بهتر است امام آن را با صدای بلند و مأموم به‌آرامی بخواند.

۴. مذهب مالکی

در مذهب مالکی، نماز وتر یک رکعت است و روایات این مذهب بر خواندن آن پس از نماز طواف تأکید بیشتری دارند. پیوسته خواندن نماز وتر با نماز شفع مکروه شمرده می‌شود و در نماز وتر قنوت وجود ندارد. همچنین مستحب است نماز شفع پیش از وتر خوانده شود و اقامه نماز شفع و وتر به جماعت تنها در ماه رمضان توصیه شده است.

فواید نماز تهجد

بسیاری از مخاطبان دوست دارند بدانند فواید نماز تهجد اهل سنت و شیعه چیست که در این خصوص باید بگوییم خواندن این نماز دارای آثار و برکاتی است و در ادامه با مهم‌ترین این آثار و برکات آشنا خواهید شد. 

فواید نماز تهجد شیعیان

در روایات شیعه، نماز تهجد از عبادت‌های بسیار ارزشمند و پرفضیلت شمرده شده و آثار معنوی و دنیوی فراوانی برای آن بیان شده است. از جمله برکات این نماز می‌توان به آرامش روح، جلب رضایت الهی، افزایش رزق و روزی حلال و بهره‌مندی از فضیلت‌های اخروی اشاره کرد.

از نظر فقه شیعه، نماز تهجد همان نماز شب است که به‌صورت هشت رکعت نماز مستحبی، دو رکعت نماز شفع و یک رکعت نماز وتر خوانده می‌شود و آداب و اذکار مخصوص خود را دارد.

نماز تهجد برای حاجت اهل سنت و شیعه

نماز تهجد به‌عنوان یکی از عبادت‌های مستحبی، در روایات اسلامی جایگاه ویژه‌ای در طلب حاجت از خداوند متعال دارد و به اثرگذاری آن در استجابت دعا اشاره شده است. بر اساس توصیه‌های دینی، اقامه نماز تهجد به‌ویژه در دهه پایانی ماه مبارک رمضان از فضیلت بیشتری برخوردار بوده و برای حاجت‌روایی بسیار مورد تأکید قرار گرفته است. در این شب‌های پرفضیلت، توجه و مداومت بر نماز تهجد فرصتی ارزشمند برای تقرب به خداوند و درخواست حاجات از درگاه الهی به شمار می‌رود.

نماز تهجد برای حاجت ازدواج

برای طلب حاجت، به‌ویژه در موضوع ازدواج، بهترین زمان اقامه نماز تهجد ثلث آخر شب دانسته شده است و می‌توان این نماز را به‌صورت مستمر تا زمان اجابت دعا ادامه داد.

نماز حاجت معمولاً با دو رکعت نماز غیرواجب اقامه می‌شود؛ به این صورت که در رکعت اول پس از سوره حمد، سوره کافرون و در رکعت دوم پس از سوره حمد، سوره اخلاص قرائت می‌گردد.

پس از پایان نماز، ابتدا دعای مخصوص حاجت ازدواج و سپس سایر دعاهای خیر دنیا و آخرت به درگاه خداوند متعال عرضه می‌شود تا زمینه اجابت خواسته‌ها فراهم گردد.