زندگینامه شهید مرتضی مطهری، استاد برجسته فلسفه؛ به همراه مروری بر زندگی خانوادگی و آثار برجسته ایشان.
شهید مرتضی مطهری، یکی از برجستهترین متفکران و اساتید فلسفه اسلامی معاصر، نقش اساسی در شکلگیری اندیشههای نوین دینی و فرهنگی ایران داشته است. در این مقاله، به زندگی، آثار، و تاثیر بیبدیل او در مباحث فلسفی و اجتماعی پرداخته شده است تا با مسیر فکری این شخصیت بزرگ آشنا شوید. همچنین در انتهای مقاله چند تحقیق مناسب دانش آموزان و مدرسه گردآوری شده که برای نوشتن انشا و تحقیق مدرسه مناسب خواهد بود.
زندگینامه شهید مطهری و روز معلم
شهید آیتالله مرتضی مطهری از برجستهترین اندیشمندان معاصر ایران بود که در ۱۳ بهمن سال ۱۲۹۸ در فریمان خراسان متولد شد. طبق زندگی نامه شهید مطهری او پس از سالها تحصیل در حوزههای علمیه مشهد و قم، به یکی از استادان ممتاز فلسفه، کلام و معارف اسلامی تبدیل شد و با آثار علمی و سخنرانیهای روشنگرانهاش نقش مهمی در آگاهیبخشی به جامعه، بهویژه نسل جوان، ایفا کرد.
تاریخ شهادت شهید مطهری، یعنی ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۸، یادآور نقش تأثیرگذار او در همراهی فکری با نهضت اسلامی است؛ روزی که به دست گروه فرقان به شهادت رسید. به همین مناسبت، این روز در ایران به نام روز معلم نامگذاری شده تا مقام والای معلمی و جایگاه علمی و تربیتی او گرامی داشته شود.
خانواده شهید مطهری
خانواده شهید آیتالله مرتضی مطهری از خانوادههای ریشهدار مذهبی و اهل علم و فرهنگ به شمار میروند. پدرش، حاج شیخ محمد حسین، یکی از شاگردان برجسته آخوند خراسانی بود و مادرش، بانو سکینه، دختر آخوند ملاجعفر روحانی به شمار میآمد. ایشان در سال ۱۳۳۱ با عالیه روحانی، ازدواج کرد و ثمره این زندگی مشترک هفت فرزند، ۴ دختر و ۳ پسر بود.
فضای خانه مطهری سرشار از معنویت، اخلاق، سادهزیستی و توجه عمیق به علم و تربیت دینی بود و خود شهید مطهری نقش مهمی در شکلگیری رشد فکری و معنوی فرزندانش ایفا میکرد. پس از شهادت او نیز خانوادهاش همچنان در فعالیتهای فرهنگی، علمی و اجتماعی حضور دارند و یاد و مسیر فکری او را زنده نگه داشتهاند.
فرزندان شهید مطهری
شهید آیتالله مرتضی مطهری صاحب چند فرزند بود که برخی از آنان در عرصههای علمی و فرهنگی حضور فعال داشتهاند. علی مطهری، مجتبی مطهری، محمد مطهری، حمیده مطهری، فاطمه مطهری، سعیده مطهری و زهرا مطهری فرزندان آیت الله مرتضی مطهری هستند. گفتنی است که شماری از فرزندان ایشان در مسیر اندیشه و فعالیتهای فکری پدر خود گام برداشتهاند.
شغل فرزندان شهید مطهری
برخی از فرزندان شهید آیتالله مطهری در حوزههای علمی، فرهنگی، دانشگاهی و دینی نقشآفرینی کردهاند. علی مطهری به عنوان استاد دانشگاه و چهرهای شناختهشده در عرصه سیاسی فعالیت داشته و محمد مطهری نیز در زمینههای دینی و فرهنگی به فعالیت پرداخته است.
تحصیلات شهید مرتضی مطهری
شهید مطهری تا سن دوازده یا سیزده سالگی، مقدمات دروس دینی را نزد پدر خود فراگرفت. سپس به همراه برادرش، آقا محمدعلی مطهری، برای ادامه تحصیل به مشهد رفت و در مدرسه ابدال خان به یادگیری مقدمات علوم دینی پرداخت. اما در سال ۱۳۱۴ شمسی، خانهی خانوادگی آنها در فریمان به خاطر ساختن یک فلکه توسط عوامل رژیم رضاخان تخریب شد و وسایل زندگیشان بیرون ریخته شد. به همین دلیل آن دو برادر مجبور شدند به زادگاه خود بازگردند و نتوانستند تحصیلات خود را ادامه دهند و بیشتر وقت خود را به مطالعه کتابهای پدر اختصاص دادند.
ورود به حوزه علمیه قم
در سال ۱۳۱۵ خورشیدی، یعنی چند ماه پس از درگذشت آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم، شهید مطهری برای تکمیل تحصیلات دینی خود به حوزه علمیه قم وارد شد. در قم، به مدت ۱۲ سال از محضر امام خمینی (ره) بهرهمند شد و دروس فلسفه ملاصدرا، عرفان، اخلاق و اصول فقه را فراگرفت.
علاوه بر امام خمینی، او از دانش بزرگان دیگری نیز بهره برد، از جمله آیتالله بروجردی، علامه سید محمدحسین طباطبایی که صاحب تفسیر مشهور المیزان بود، آیتالله میرزاعلی آقای شیرازی، آیتالله العظمی حجت کوهکمرهای و آیتالله محمد محقق داماد. در کنار تحصیل، شهید مطهری در دورههای مختلف به سفرهای تبلیغی به استانهایی مانند اراک، همدان، اصفهان و دیگر مناطق رفت تا به مردم آموزشهای دینی ارائه دهد.
تدریس شهید مطهری در مدرسه سپهسالار و دانشگاه تهران
پس از ازدواج، آیتالله مطهری همراه همسرش به قم بازگشت و زندگی مشترکشان را در منزلی اجارهای آغاز کردند. پس از تکمیل تحصیلات، او برای شرکت در امتحانات نخستین دوره مدرسی علوم معقول و منقول به تهران رفت. در تهران به تدریس شرح منظومه، شرح اشارات و شفا در مدرسه سپهسالار پرداخت و سپس در مدرسه مروی نیز به آموزش مشغول شد؛ او تقریباً بیست سال در این مدارس به تربیت طلاب و پژوهشگران علوم و فرهنگ اسلامی پرداخت.
از سال ۱۳۳۳ خورشیدی، آیتالله مطهری تدریس در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران را آغاز کرد. در کنار تدریس، با نشریه «مکتب تشیع» همکاری نمود، به نوشتن کتاب و ایراد سخنرانی پرداخت و بهعنوان سخنران اصلی جلسات انجمن پزشکان انتخاب شد.
شروع فعالیتهای سیاسی آیت الله مطهری
گفتارها و اقدامات آیتالله مطهری باعث شد که از سال ۱۳۳۷ خورشیدی تحت نظر شهربانی و ساواک قرار گیرد و همین مراقبتها زمینهای برای گسترش حضور او در فعالیتهای سیاسی شد. او در سخنرانیهای خود بر لزوم استقلال اجتماعی و برخورداری عموم مردم از سواد و کرامت انسانی تأکید میکرد و دریافت وامهای بلاعوض و اعطای صدقهوار منابع را نکوهش مینمود.
دستگیری و زندان
آیتالله مطهری از ابتدای نهضت اسلامی در کنار حرکتهای انقلابی حضوری فعال داشت و از سخنرانیها و مراتب امام خمینی(ره) حمایت میکرد. پس از وقایع مدرسه فیضیه و سرکوب طلاب، او برای پیگیری وضع این افراد به دیدارشان میرفت. همزمان با قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲، بهخاطر سخنرانیهای روشنگرانهاش توسط ساواک بازداشت و به زندان افکنده شد؛ مدت بازداشت او حدود ۴۰ روز طول کشید و نهایتاً در ۲۶ تیر همان سال آزاد شد.
حسینیه ارشاد و فعالیتهای فرهنگی
در سال ۱۳۳۹ خورشیدی با تأسیس انجمنهای ماهانه دینی، آیتالله مطهری پیگیر نظم بخشیدن به جلسات گفتوگو و بحث شد و در ۱۳۴۴ حسینیه ارشاد را در تهران بنیان گذاشت و مسئولیت علمی آن را بر عهده گرفت. در این مکان، او درباره مباحثی چون خاتمیت، امر به معروف و نهی از منکر، احیای تفکر اسلامی، تفسیر نهجالبلاغه، جاذبه و دافعه امام علی(ع) و موضوعاتی مانند عدل الهی سخنرانی کرد.
آیتالله مطهری از جمله کسانی بود که علی شریعتی را برای ایراد سخنرانی در حسینیه ارشاد دعوت کرد؛ سخنرانیها و نوشتههای شریعتی باعث جذب جوانان و دانشجویان شد. بعدها به دلیل اختلاف با ناصر میناچی از مؤسسان حسینیه، آیتالله مطهری از مدیریت آن کنارهگیری کرد.
فعالیتهای انقلابی در دهه ۵۰
پس از کنارهگیری از حسینیه ارشاد، آیتالله مطهری درسها و سخنرانیهای خود را در مسجدالجواد(ع) ادامه داد تا اینکه در سال ۱۳۵۱ بهصورت موقت این مسجد توسط سازمان اوقاف تعطیل شد. از دهه ۱۳۵۰ خورشیدی به بعد، مخالفتهای علنی او با رژیم پهلوی افزایش یافت؛ ساواک تمام سخنرانیهایش را زیر نظر داشت و در سال ۱۳۵۴ او را ممنوعالتدریس و ممنوعالمنبر اعلام کردند و حتی از صدور گذرنامه برای سفرهای علمیاش به کشورهای عراق، اردن و تونس جلوگیری کردند.
نقش شهید مطهری در پیروزی انقلاب
با شهادت آیتالله مصطفی خمینی در ۱۳۵۶، نهضت اسلامی شدت بیشتری یافت و آیتالله مطهری از جمله کسانی بود که مراسم باشکوهی برای ایشان در مسجد ارک تهران برگزار کرد. هنگام انتقال امام(ره) از عراق به فرانسه، آیتالله مطهری برای هماهنگیها به فرانسه رفت و امام(ره) او را مسئول تشکیل شورای انقلاب نمود تا مقدمات تشکل حکومت اسلامی فراهم شود.
در بهمن ۱۳۵۷، با دستور بختیار برای بستن فرودگاهها، آیتالله مطهری در اعتراض همراه با دیگر روحانیان در مسجد دانشگاه تهران تحصن کرد. او و آیتالله سید مرتضی پسندیده از نخستین کسانی بودند که هنگام بازگشت امام(ره) به ایران، داخل هواپیما از ایشان استقبال کردند؛ متن خوشامدگویی خواندهشده در فرودگاه مهرآباد نیز به قلم آیتالله مطهری بود.
او همچنین همراه با حجتالاسلام فضلالله محلاتی و محمد مفتح، شورای مرکزی کمیته استقبال از رهبر انقلاب را تشکیل داد و پیش از سخنرانی تاریخی امام در بهشتزهرا(س) در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ نطق کوتاهی ایراد کرد.
شهادت شهید مطهری
درباره نحوه شهادت شهید مطهری آمده است که ایشان در شب ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸، پس از پایان جلسهای در منزل یکی از دوستانش در تهران، هنگام خروج از ساختمان هدف سوءقصد یکی از اعضای گروه فرقان قرار گرفت و با اصابت گلوله به شدت مجروح شد. او بلافاصله به بیمارستان منتقل شد، اما به دلیل شدت جراحات به شهادت رسید.
شهادت ایشان ضایعهای بزرگ برای جامعه علمی و انقلاب اسلامی به شمار میرفت. به همین مناسبت، ۱۲ اردیبهشت که سالروز شهادت اوست، در ایران به عنوان روز معلم نامگذاری شده تا یاد و مقام این استاد و متفکر برجسته گرامی داشته شود.
مجموعه آثار شهید مطهری
مجموعه آثار شهید مطهری عنوان مجموعهای ۲۶ جلدی از نوشتهها، درسها و سخنرانیهای استاد شهید مرتضی مطهری است که پس از شهادت او با نظم و تدوین دقیق منتشر شد. این مجموعه گسترهای وسیع از مباحث را در بر میگیرد؛ از فلسفه و کلام گرفته تا عرفان، اخلاق، تاریخ اسلام، تفسیر قرآن، مسائل تربیتی، اجتماعی و حقوق زن.
برخی از جلدهای برجسته این مجموعه عبارتاند از: عدل الهی، انسان و سرنوشت، مسائل فلسفی، تعلیم و تربیت در اسلام، اصول فلسفه و روش رئالیسم، خدمات متقابل اسلام و ایران، حماسه حسینی، مسئله حجاب، سیری در نهجالبلاغه، آشنایی با قرآن، نبرد حق و باطل و دهها عنوان دیگر.
این مجموعه به دلیل استحکام علمی، بیان روشن و توجه عمیق به نیازهای فکری جامعه، همچنان از منابع مهم و مرجع در حوزه مطالعات دینی و اندیشه اسلامی به شمار میرود.
برجسته ترین آثار شهید مطهری
کتاب های شهید مطهری به دلیل نثر روان، استدلالهای عمیق و توجه جدی به پرسشها و نیازهای فکری جامعه، همچنان از مهمترین منابع آموزشی و فکری به شمار میآیند و مورد استفاده پژوهشگران، دانشجویان و علاقهمندان اندیشه اسلامی قرار میگیرند. از میان آثار و کتابهای شهید مطهری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اصول فلسفه و روش رئالیسم
- عدل الهی
- انسان و سرنوشت
- خدمات متقابل اسلام و ایران
- مسئله حجاب
- جاذبه و دافعه علی(ع)
- داستان راستان
- آشنایی با قرآن
- نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر
مدرسه عالی شهید مطهری کجاست؟
مدرسه عالی شهید مطهری یکی از مراکز علمی و آموزشی برجسته تهران است که با هدف تربیت طلابی آشنا به علوم حوزوی و دانشگاهی فعالیت میکند. این مجموعه در اصل مدرسه عالی سپهسالار بود که پس از انقلاب اسلامی و به یاد و گرامیداشت استاد شهید مرتضی مطهری، نام آن به مدرسه عالی شهید مطهری تغییر یافت.
مدرسه عالی شهید مطهری شامل ساختمانهای آموزشی متنوع، کتابخانهای بزرگ، شبستانها و فضاهای اقامتی است و در رشتههایی مانند فقه، اصول، فلسفه، تفسیر، کلام و علوم انسانی مرتبط به تعلیم طلاب میپردازد.
این مجموعه همچنین یکی از زیباترین آثار معماری دوره قاجار در تهران به شمار میرود و به دلیل تاریخچه، کارکرد علمی و شکوه معماریاش، جایگاهی فرهنگی و تاریخی ویژه دارد.
وصیت نامه شهید مطهری
در وصیتنامه شهید مرتضی مطهری بر مسئولیتپذیری، اخلاص در عمل، پایبندی به اسلام ناب، دفاع از حق و خدمت به مردم تأکید شده است. این وصیتنامه نشان میدهد که او همانگونه که در زندگی علمی و فکری خود به روشنگری و تربیت نسل جوان توجه داشت، در آخرین سفارشهایش نیز بر حفظ ارزشهای دینی و پرهیز از انحراف و نفاق تأکید میکند.
در مجموع، پیام اصلی وصیتنامه او این است که انسان باید با ایمان، آگاهی، تقوا و احساس مسئولیت زندگی کند و در مسیر حقیقت و پیشرفت جامعه از تلاش و مجاهدت دست نکشد.
تحقیق دانش آموزی در مورد شهید مطهری
در ادامه با چند تحقیق و متن کوتاه مناسب مدرسه و انشا درباره شهید مرتضی مطهری همراه باشید.
متن کوتاه در مورد شهید مطهری
شهید آیتالله مرتضی مطهری از بزرگترین استادان، نویسندگان و اندیشمندان معاصر ایران بود. وی در سال ۱۲۹۸ در شهرستان فریمان متولد شد و از کودکی گرایش ویژهای به مطالعه و علمآموزی داشت. پس از گذراندن دورههای حوزوی در مشهد و سپس قم، از جمله شاگردان برجسته استادانی چون علامه طباطبائی شد و در حوزههای فلسفه، اخلاق، تاریخ اسلام و معارف دینی به مرتبهای والاتر دست یافت.
سالها در تهران به تدریس، پژوهش، نویسندگی و سخنرانی مشغول بود و با نگارش آثاری که زبان ساده و قابلفهم برای نوجوانان و جوانان داشت، کوشش کرد مفاهیم دینی را برای عموم روشن سازد. از مهمترین آثار او میتوان به داستان راستان، مسئله حجاب، انسان و سرنوشت، عدل الهی، خدمات متقابل اسلام و ایران و مجموعهٔ ۲۶ جلدی «مجموعه آثار» اشاره کرد.
او همواره بر تربیت نسل جوان، ترویج تفکر صحیح و مقابله با انحرافات فرهنگی تأکید داشت. سرانجام در شب ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸ توسط اعضای گروهک فرقان ترور و به شهادت رسید؛ به پاس مقام علمی و نقش تربیتی او، ۱۲ اردیبهشت هر سال در ایران به عنوان روز معلم نامگذاری شده است.
شهید مطهری نماد تلاش علمی، ایمان، اخلاق و تفکر سلیم است و آثارش همچنان منبعی ارزشمند برای دانشآموزان، دانشجویان و علاقهمندان به معارف اسلامی به شمار میآید.
تحقیق درباره شهید مطهری کوتاه
شهید آیتالله مرتضی مطهری یکی از بزرگان دین و دانش در ایران بود که زندگی پر از تلاش و خدمتش همیشه برای ما درسآموز است. او در سال ۱۲۹۸ در شهر فریمان به دنیا آمد و از کودکی بسیار درسخوان و باهوش بود. شهید مطهری همیشه آرزو داشت که مردم کشورش را به خوبی دین و زندگی بهتر آشنا کند و برای همین در دانشگاهها و حوزههای علمیه تدریس کرد.
او کتابهای زیادی نوشت که در آنها درباره مسائل دینی، اخلاقی، تاریخی و فلسفی صحبت کرده است. یکی از معروفترین کتابهای او داستان راستان است که در آن با زبان ساده و داستانهای جالب، زندگی پیامبران و بزرگان دینی را برای بچهها و جوانان تعریف کرده است. این کتاب باعث میشود ما بهتر بفهمیم درسهای زندگی را از دستورات پیامبر و امامان یاد بگیریم.
شهید مطهری در کتاب خود به نام عدل الهی درباره عدالت خداوند صحبت میکند و میگوید خدا همیشه عادل است و ما باید در زندگی خود به عدالت احترام بگذاریم و با دیگران درست رفتار کنیم. همچنین در کتاب مسئله حجاب از اهمیت پوشش مناسب و حفاظت از حجاب صحبت کرده است که برای جامعه ما خیلی مهم است.
این استاد بزرگ همیشه دوست داشت مردم فکر کنند و راه درست را انتخاب کنند. او معتقد بود که علم و ایمان باید با هم باشند تا انسان بتواند زندگی خوبی داشته باشد. شهید مطهری به جوانان میگفت که باید درس بخوانند، درست فکر کنند و همیشه دنبال حق و حقیقت باشند.
متأسفانه در سال ۱۳۵۸، افرادی که مخالف راه او بودند، او را به شهادت رساندند. اما یاد و کارهای او هنوز هم در دل همه ما زنده است. به همین دلیل، روز دوازدهم اردیبهشت که روز شهادت او است، به عنوان روز معلم شناخته شده تا همه ما معلمان را که مثل شهید مطهری به ما علم و اخلاق میآموزند، احترام کنیم و یادشان را گرامی بداریم.
ما دانشآموزان باید سعی کنیم با مطالعه کتابهای خوب مثل نوشتههای شهید مطهری، درس بخوانیم و رفتارهای خوب را یاد بگیریم تا بتوانیم انسانهای مفید و اخلاقمداری برای کشورمان باشیم.
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.