تحقیق در مورد محمود شبستری [زندگینامه، کتاب و آثار شیخ محمود شبستری]

شیخ محمود شبستری با نام کامل سعدالدّین محمود بن امین‌الدّین عبدالکریم بن یحیی شبستری، از عارفان و شاعران سدهٔ هشتم هجری بود که با اثر جاودانه‌اش گلشن راز مشهور شد. این مطلب از ستاره به تحقیق در مورد شیخ محمود شبستری کلاس ششم خلاصه اختصاص دارد و مطالعه آن برای دانش‌آموزان و هم‌چنین مخاطبان علاقه‌مند، مفید خواهد بود.

شیخ محمود شبستری که بود؟

در زندگی نامه شیخ محمود شبستری آمده که این عارف نامی ملقّب به سعدالدین، فرزند عبدالکریم امین الدین، از مشاهیر شعرا و مشایخ عرفای آذربایجان است. تاریخ تولد شیخ محمود شبستری که در شبستر تبریز و در زمان کیخاتو خان دیده به جهان گشود، سال ۶۸۷ هجری قمری ذکر شده است.

استاد یعقوب از استادان برجسته‌ی محمود شبستری محسوب می‌شد و شیخ در آثار خود از جمله «سعادت‌نامه» از ایشان نام برده است. 

در ستاره بخوانید: تحقیق درباره زندگینامه محمد بن علی ظهیری سمرقندی و آثار او

همسر و فرزندان شیخ محمود شبستری

در اوایل زندگی شیخ محمود شبستری، خطه تبریز مورد هجوم مغولان قرار گرفت و همین امر باعث کوچ این عارف و شاعر بزرگ از شهر خود به کرمان شد. او طی سفر خود به این شهر ازدواج کرد و صاحب پسری به نام عبدالله شد که در علوم مختلف به خصوص ریاضی مهارت داشت. طایفه‌ی محمود شبستری به نام خواجگان در شهر کرمان ساکن بودند.

بسیاری از مخاطبان عکس شیخ محمود شبستری را جست‌وجو می‌کنند که در این مورد باید گفت جز آن‌چه بنابر تصورات و مکتوبات تاریخی از چهره ایشان ترسیم شده است، عکس دیگری از شیخ محمود وجود ندارد. 

مذهب شیخ محمود شبستری

شیخ محمود شبستری پیرو مذهب سنت و جماعت و معتقد به عقاید اشعریان بود و همچنین در میان علما مشهور بود.

سفرهای شیخ محمود شبستری

شیخ محمود که با مشاهیر زمان خود در ارتباط بود، سفرهای زیادی به داخل و خارج کشور مانند مصر، شام، حجاز، بغداد، یمن، اندلس و قفقاز داشت.

بیشتر بخوانید: تحقیق درباره ابوریحان بیرونی (زندگینامه، کتاب ها و اختراعات ابوریحان بیرونی)

آثار شیخ محمود شبستری

گلشن راز شیخ محمود شبستری از مهم‌ترین آثار اوست که بین بسیاری از مخاطبان ادبیات، شناخته‌شده است و معمولا با عباراتی مانند «از آثار شیخ محمود شبستری در جدول» مورد سوال قرار می‌گیرد. اما بجز گلشن راز که به نظم نوشته شده، این شاعر بنام آثار دیگری نیز دارد که در ادامه می‌خوانید. 

۱. مجموعه آثار شیخ محمود شبستری به نظم

علاوه‌بر گلشن راز، «سعادت‌نامه»، «کنز الحقایق» و «منحاج‌العابدین» از آثار منظوم شیخ هستند.

مختصری درباره گلشن راز؛ مشهورترین کتاب شیخ محمود شبستری

اشعار شیخ محمود شبستری مضامینی لطیف و عارفانه داشته و همواره از سوی مخاطبین ادبیات مورد توجه قرار می‌گیرد.

مثنوی گلشن راز نیز که حدود هزار بیت دارد، دربردارنده‌ی اندیشه‌های عرفانی شیخ محمود شبستری است و وی مفاهیم والای صوفیانه و عارفانه‌اش را با بیانی پرشور و روان و تأثیرگذار بیان کرده و همانند عطار نیشابوری و مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، از حکایات و تمثیلات برای بیان معانی عرفانی استفاده نموده است.

مثنوی گلشن راز به زبان‌های ترکی، آلمانی، فرانسوی، انگلیسی و نیز اردو ترجمه شده ‌است. جالب است بدانید شیخ محمود، مثنوی گلشن را در پاسخ به ۱۷ سؤال امیر سید حسین حسینی هروی از صوفیان معروف در باب حکمت صوفیانه سروده است که ۹۹۳ بیت دارد.

سعادت نامه شیخ محمود شبستری

مثنوی سه هزار بیتی سعادت‌نامه بر وزن حدیقة الحقیقه سنایی در هشت باب به یاد هشت در بهشت سروده شده و شامل حکایات و تمثیلات بسیار است و به شرح حال و توصیف آثار پنج عارف نامی شهر تبریز در قرن ششم می‌پردازد.

در این مثنوی، از فردی به نام امین‌الدین به عنوان استاد شیخ محمود شبستری یاد شده است که طبق حدس و گمان‌ها منظور شیخ شبستری از «مرد کار دیده» در ابتدای گلشن‌راز، نیز امین‌الدین بوده و تنهاصوفی ای که در آن دوره به این نام شناخته شده، امین‌الدین حاج بُلَه است. 

تفاوت گلشن راز و سعادت‌نامه در این است که سعادت‌نامه مبتنی بر نگاهی شریعت‌مدارانه به توحید نوشته شده اما گلشن‌راز بر پایۀ ذوق و حال است.

۲. آثار منثور محمود شبستری

• حقّ‌الیقین: هشت باب دارد و دربارۀ عرفان نظری است. 
• مرآةالمحقّقین: مشتمل بر هفت باب و دربارۀ معرفت نفس و خداست.
• شاهد یا شاهدنامه

بیشتر بخوانید: زندگینامه سعدی؛ تحقیق و گزارشی کوتاه درباره زندگی سعدی

درگذشت شیخ محمود شبستری

شیخ محمود شبستری که عمری طولانی نداشت، در اواخر زندگی خود به تبریز بازگشت و در سال ۷۲۰ هجری قمری در حالی که تنها 33 سال داشت، از دنیا رفت. این چهره در کنار استادش شیخ بهاءالدین یعقوب در شبستر به خاک سپرده شد.

بخشی از مثنوی گلشن راز

بسیاری از مخاطبان علاقه‌مند، به دنبال معروف ترین شعر شیخ محمود شبستری می‌گردند که در این باره باید بگوییم بسیاری از بخش‌های گلشن راز محبوب است و می‌توانید در پایان، قسمت جذابی از این مثنوی زیبا را مطالعه کنید.