در این مقاله به ذکر اعمال مشترک ماه صفر و اعمال روزهای خاص آن از جمله اعمال روز اول ماه صفر، اعمال روز سوم ماه صفر و غیره پرداختهایم.
ماه صفر از ماههای مهم تقویم قمری است که در کنار رویدادهای تاریخی و مذهبی، اعمال و عبادتهای ویژهای نیز برای آن نقل شده است. بسیاری از مسلمانان این ماه را فرصتی برای افزایش دعا، عبادت، صدقه و توسل به خداوند میدانند و با انجام اعمال مستحب، در پی کسب آرامش و برکت الهی هستند.
در ادامه، با مهمترین اعمال مشترک ماه صفر، از جمله دعاها، اذکار و عبادتهایی که در طول این ماه توصیه شدهاند، آشنا خواهید شد و اعمال ماه صفر برای دفع بلا را خواهید دانست.
اعمال مشترک ماه صفر
اعمال ماه صفر، شامل دعا، نماز، ذکر و آدابی نظیر پیاده روی اربعین است. در این قسمت از مقاله، بصورت دستهبندی شده، به معرفی اعمال ماه صفر میپردازیم.
۱. قرائت قرآن در ماه صفر
از جمله اعمال ماه صفر، هفت مرتبه قرائت سوره حمد است و برخی از بزرگان، این عمل را برای هر هفته از ماه صفر سفارش کردهاند.
۲. روزه در ماه صفر
روزه گرفتن در ماه صفر، اجر و ثواب مخصوص به خود را دارد. از مرحوم علامه مجلسی در کتاب “زادالمعاد” نقل شده که میگویند در ماه صفر، این سه روز را روزه بگیرید:
- پنجشنبه اول ماه؛
- پنجشنبه آخر ماه؛
- چهارشنبه اول در دهه دوم ماه.
۳. دعا برای بدشگونی ماه صفر
مشهور است که پیامبر (ص) در آغاز ماه صفر به اصحاب خود میگفتند که اگر کسی مژده پایان ماه صفر را به من بدهد، من مژده بهشت را به وی خواهم داد. ماه صفر در باور بزرگان صدر اسلام، ماهی شوم و بدشگون بودهاست. به سبب این مسئله، بزرگان دین همواره توصیه کردهاند که صدقه ماه صفر را فراموش نکنید و برای ایمنی از بلا، هر روز ده مرتبه دعای اول ماه صفر برای دفع بلا را بخوانید:
یا شَدیدَ الْقُوی وَ یا شَدیدَ الْمِحالِ یا عَزیزُ یا عَزیزُ یا عَزیزُ
ای سختنیرو و ای سختگیر! ای عزیز، ای عزیز، ای عزیز!
ذَلَّتْ بِعَظَمَتِک جَمیعُ خَلْقِک فَاکفِنی شَرَّ خَلْقِک یا مُحْسِنُ یا مُجْمِلُ
خوارند از بزرگی ات همه خلقت. پس کفایت کن از من شر خلق خودت را، ای احسانبخش!ای نیکوکار!
یا مُنْعِمُ یا مُفْضِلُ یا لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ سُبْحانَک
ای نعمتبخش! ای عطا دِه! ای که معبودی جز تو نیست! منزهی تو!
اِنّی کنْتُ مِنَ الظَّالِمینَ
به راستی من از ظالمانم.
فَاسْتَجَبْنا لَهُ وَنَجَّیناهُ مِنَ الْغَمِّ وَکذلِک
اجابت کردیم برایش و نجاتش دادیم از غم
نُنْجِی الْمُؤْمِنینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِهِ الطَّیبینَ الطَّاهِرینَ!
و همچنین نجات دهیم مؤمنان را، و رحمت کند خدا بر محمد و آل پاک و پاکیزه اش!
اعمال ماه صفر در روزهای خاص
در ادامه اعمال خاصی که برای روزهای مشخصی در ماه صفر ذکر شده را میخوانید.
۱. ذکر در زمان رویت هلال ماه صفر
در زمان رصد کردن هلال ماه صفر مناسب است که اذکار زیر خوانده شود:
- اللّهُ اَکْبَر: سه مرتبه
- لا إلهَ الَّا الْلّه: سه مرتبه
سپس بگو:
«اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذی أذْهَبَ شَهْرَ محرم وَ جاءَ به شهرِ صفر.»
۲. اعمال روز اول ماه صفر
در شب اول ماه
- دو رکعت نماز بجا آورید. در هر رکعت سوره حمد و سوره انعام را قرائت کنید.
- سپس از خداوند بخواهید که ترسها و بدبینیها را از شما دور کند.
در روز اول ماه
- نماز اول ماه را که دو رکعت است، بجا آورید.
- در رکعت اول پس از قرائت سوره حمد، سی مرتبه سوره توحید را بخوانید
- در رکعت دوم پس از قرائت سوره حمد، سی مرتبه سوره قدر را بخوانید
- سپس مقداری پول در راه خداوند صدقه دهید.
۳. اعمال روز سوم ماه صفر
در روز سوم ماه:
- ابتدا نمازی بجا آورید.
- در رکعت اول سوره حمد و سوره فتح و در رکعت دوم سوره حمد و سوره اخلاص را قرائت کنید.
- پس از نماز صد مرتبه صلوات بر محمد و آل محمد بفرستید.
سپس صد مرتبه بگویید:
«اَللَّهُمَّ الْعَنْ آلَ اَبی سُفْیانَ»
- صد مرتبه استغفار کنید و از خداوند طلب آمرزش کنید.
۴. اعمال روز بیستم ماه صفر
امام حسن عسکری در حدیثی میفرمایند:
خواندن دعای اربعین، از نشانههای مومنان است.
بنابراین در روز بیستم ماه صفر، زیارت اربعین را فراموش نکنید. شما مخاطبین عزیز ستاره میتوانید برای خواندن این دعا به صفحه «زیارت اربعین» به همراه متن کامل به فایل صوتی مراجعه کنید.
۵. اعمال روز بیست و هشتم ماه صفر
رحلت پیامبر گرامی اسلام در این روز اتفاق افتادهاست. مسلمانان سرتاسر جهان، روز بیستوهشتم صفر را به عزاداری و سوگواری میگذرانند. شما نیز از این عزاداری غافل نشوید.
وقایع ماه صفر
ماه صفر، دومین ماه در سالشمار اسلامی (هجری قمری) به شمار میآید. این ماه پس از ماه محرم فرا میرسد و یکی از مهمترین مناسبتهای آن، اربعین حسینی و پیادهروی زائران امام حسین به سمت کربلا است.
دیگر اتفاقات تاریخی این ماه، این موارد هستند:
- آغاز جنگ صفین
- ولادت امام باقر (ع) در روز سوم
- ولادت امام موسی کاظم (ع) در روز هفتم
- اربعین حسینی و انتقال اسرا از کربلا به کوفه در روز بیستم
- رحلت پیامبر گرامی اسلام (ص) در روز بیست و هشتم
- شهادت امام حسن مجتبی (ع) در روز بیست و هشتم
- شهادت امام رضا (ع) در روز سیام (بنا به قولی)
در ماه صفر چه کارهایی حرام است؟
در منابع معتبر اسلامی، هیچ فهرست مشخصی از کارهای حرام در ماه صفر بیان نشده است و احکام شرعی در این ماه تفاوتی با سایر ایام سال ندارد. با این حال، از آنجا که ماه صفر با رخدادهای اندوهباری مانند رحلت پیامبر اکرم (ص)، شهادت امام حسن مجتبی (ع)، شهادت امام رضا (ع) و حوادث پس از واقعه کربلا همراه است، بسیاری از علما و مؤمنان توصیه میکنند از برگزاری مراسم شادی و هر رفتاری که با شأن و حرمت این مناسبتها ناسازگار باشد، خودداری شود.
بنابراین، پرهیز از برخی رفتارها در ماه صفر بیشتر جنبه احترام به ایام سوگواری اهلبیت (ع) دارد و نباید آن را به معنای حرام بودن ذاتی این اعمال دانست؛ مگر آنکه آن رفتار در هر زمان دیگری نیز از نظر شرعی گناه یا مصداق بیاحترامی به مقدسات باشد.
