کد خبر: ۶۴۰۴
تاریخ انتشار: ۲۴ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۲:۳۰
تعداد نظرات: ۹ نظر
اختراع جابربن حیان در زمینه‌های متعددی چون وسایل آزمایشگاهی، مواد شیمیایی، فرایندهای تبلور و تقطیر، استخراج و خالص سازی طلا و قلم نوری است.

اختراع جابربن حیان - جابربن حیان - عکس جابربن حیان - طرح جابربن حیان


جابربن حیان کیست؟

بوموسی جابربن حیان متولد حدود سال 200 هجری شمسی معادل با 721 میلادی در توس - درگذشته حدود سال ۱۹۴ هجری شمسی معادل با ۸۱۵ میلادی در کوفه، دانشمند و کیمیاگر و فیلسوف ایرانی بود. او را «پدر علم شیمی» نامیده‌اند و بسیاری از روش‌ها (مانند تقطیر) و انواع ابزارهای اساسی شیمی مانند قرع و انبیق را به او نسبت می‌دهند. پژوهشگران بر این باورند که زادگاه او شهر توس در خراسان ایران است و او از یک خانواده ایرانی بوده‌ است.

در اعتقادات و تبلیغات مرتبط با شیعه همواره جابر یکی از شاگردان بزرگ امام ششم شیعیان جعفر صادق معرفی می‌شود و آنچه مسلم است این است که جابر خود را شاگرد امام جعفر صادق می‌دانسته است.


اختلاف نظر در مورد تاریخ تولد جابربن حیان

در مورد تاریخ دقیق تولد و مرگ و محل تولد وی اختلاف نظر وجود دارد. به گفته برخی وی متولد سال ۱۰۰ هجری شمسی و وفات وی در سال ۱۹۴ هجری شمسی بوده است. برخی نیز او را متولد سال ۱۰۳ هجری شمسی دانسته و وفات وی را در سال ۲۰۰ هجری شمسی ذکر کرده‌اند. با این حال دانشنامه بریتانیکا وی را متولد سال ۷۲۱ میلادی و وفات وی را در سال ۸۱۵ میلادی (نزدیک به هزار و دویست سال پیش) ثبت کرده است.


جایگاه و مقام جابربن حیان در علم شیمی

جابر نخستین شیمیدان ایرانی است. وی اولین کسی است که به علم شیمی شهرت و آوازه بخشید و بی‌تردید نخستین مسلمانی است که شایستگی کسب عنوان شیمیدان را دارد.


اکسیر و اختراع جابربن حیان درباره آن

طرح جابربن حیان و عقیده‌اش این بود همچنان که طبیعت می‌تواند اشیاء را به یکدیگر تبدیل کند، مانند تبدیل خاک و آب به گیاه و تبدیل گیاه به موم و عسل به‌وسیله زنبور عسل. تبدیل قلع به نقره در زیر زمین و … کیمیاگر نیز می‌تواند با تقلید از طبیعت و استفاده از تجربه‌ها و آزمایشها همان کار طبیعت را در مدت زمانی کوتاه‌تر انجام دهد. اما کیمیاگر برای اینکه بتواند یک شیء را به شیء دیگر تبدیل کند، به‌وسیله‌ای نیازمند است که اصطلاحا آن را اکسیر می‌نامند.

اکسیر در علم کیمیا، به منزله دارو در علم پزشکی است. جابر اکسیری را که از آن در کارهای کیمیایی خود استفاده می‌کرد، از انواع موجودات سه‌گانه (فلزات، حیوانات و گیاهان) به دست می‌آورد. او خود، در این زمینه می‌گوید: هفت نوع اکسیر وجود دارد:

  • اکسیر فلزی: اکسیر بدست آمده از فلزات.
  • اکسیر حیوانی: اکسیر بدست آمده از حیوانات.
  • اکسیر گیاهی: اکسیر بدست آمده از گیاهان.
  • اکسیر حیوانی - گیاهی: اکسیر بدست آمده از ترکیب مواد حیوانی و گیاهی.
  • اکسیر فلزی - گیاهی: اکسیر بدست آمده از ترکیب مواد فلزی و گیاهی.
  • اکسیر فلزی - حیوانی: اکسیر بدست آمده از ترکیب مواد فلزی و حیوانی.
  • اکسیر فلزی - حیوانی - گیاهی: اکسیر بدست آمده از ترکیب مواد فلزی و گیاهی و حیوانی.


عقیده و اختراع جابربن حیان درباره فلزات

فلزات اصلی هفت عدد هستند که عبارتند از: طلا، نقره، مس، آهن، سرب، جیوه و قلع.

این فلزات به تعبیر جابر اساس صنعت کیمیا را تشکیل می‌دهند. به عبارت دیگر قوانین علم کیمیا بر این هفت فلز استوار است. با این حال، خود این کانی‌ها از ترکیب دو کانی اساسی، یعنی گوگرد و جیوه به وجود می‌آیند که به نسبت‌های مختلف در دل زمین باهم ترکیب می‌شوند. بنابراین تفاوت میان فلزات هفتگانه تنها یک تفاوت عرضی است نه جوهری که محصول تفاوت نسبت ترکیب گوگرد و جیوه در آن است. اما طبیعت هر یک از گوگرد و جیوه تابع دو عامل زمینی و زمانی است. به عبارت دیگر، تفاوت خاک زمینی که این دو کانی در آن بوجود می‌آیند و همچنین تفاوت وضعیت کواکب به هنگام پیدایش آن‌ها موجب می‌شود که طبیعت گوگرد و یا جیوه تفاوت پیدا کند.


اختراع جابربن حیان درباره بعضی فلزات و تبدیل آن‌ها

قلع

دارای چهار طبع است. ظاهر آن سرد و تر و نرم و باطنش گرم و خشک و سخت است. پس هرگاه صفات ظاهر قلع به درون آن برده شود و صفات باطنی آن به بیرون آورده شود، ظاهرش خشک و در نتیجه قلع به آهن تبدیل می‌شود.


آهن

از چهار طبع پدید آمده ‌است که از میان آن‌ها دو طبع، یعنی حرارت و خشکی شدید به ظاهر آن اختصاص دارد و دو طبع دیگر یعنی برودت و رطوبت به باطن آن. ظاهر آن، سخت و باطن آن نرم است. ظاهر هیچ جسمی به سختی ظاهر آن نیست. همچنین نرمی باطن آن به اندازه سختی ظاهرش است. از میان فلزات، جیوه مانند آهن است. زیرا ظاهر آن آهن و باطن آن جیوه‌ است.


طلا

ظاهر آن گرم و تر و باطنش سرد و خشک است. پس جمیع اجسام (فلزات) را به این طبع برگردان. چون طبعی معتدل است.


زهره (=مس)

گرم و خشک است ولی خشکی آن از خشکی آهن کمتر است زیرا طبع اصلی مس، همچون طلا، گرم و تر بوده ‌است اما در آمدن خشکی بر آن، فاسدش کرده ‌است. لذا با از میان بردن خشکی، مس به طبع اولیه خود برمی‌گردد.


جیوه

طبع ظاهری آن سرد و تر و نرم و طبع باطنی‌اش گرم و خشک و سخت است؛ بنابراین ظاهر آن همان جیوه و باطنش آهن است. برای آن که جیوه را به اصل آن یعنی طلا برگردانی، ابتدا باید آن را به نقره تبدیل کنی.


نقره

اصل نخست آن، طلا است ولی با غلبه طبایع برودت و یبوست، طلا به درون منتقل شده‌است و در نتیجه ظاهر فلز، نقره و باطن آن طلا گردیده‌است؛ بنابراین اگر بخواهی آن را به اصلش یعنی طلا برگردانی، برودت آن را به درون انتقال ده، حرارت آن آشکار می‌شود. سپس خشکی آن را به درون منتقل کن، در نتیجه، رطوبت آشکار و نقره تبدیل به طلا می‌شود.


اختراع جابربن حیان و دستاوردهای او

  • نوآوری انواع گوناگونی از وسایل آزمایشگاهی، از جمله عنبیق به اسم او ثبت شده‌ است.
  • اختراع جابربن حیان در مورد مواد شیمیایی متعددی همچون هیدرو کلریک اسید، نیتریک اسید، تیزاب (مخلوطی از دو اسید یاد شده که از جمله اندک موادی است که طلا را در خود حل می‌کند)، سیتریک اسید (جوهر لیمو) و استیک اسید (جوهر سرکه)
  • معرفی فرایندهای تبلور و تقطیر که هر دو سنگ بنای شیمی امروزی به شمار می‌آیند، از جمله اختراعات جابربن حیان هستند.
  • همچنین دیگر اختراع جابربن حیان درباره روش‌های استخراج و خالص سازی طلا، جلوگیری از زنگ زدن آهن، حکاکی روی طلا، رنگ‌رزی و نم ناپذیر کردن پارچه‌ها و تجزیه مواد شیمیایی است.
  • از جمله اختراع‌های دیگر او، قلم نوری است. قلمی که جوهر آن در تاریکی نیز نور می‌دهد. (احتمالا با استفاده از خاصیت فسفرسانس این اختراع را انجام داده‌است).
  • دسته‌بندی امروزی عنصرها به فلز و نافلز را نیز می‌توان در دست نوشته‌های او پیدا کرد.


گردآوری: مجله اینترنتی ستاره

 
وبگردی
مطالب مرتبط
نظر کاربران
انتشار یافته: ۹
در انتظار بررسی: ۰
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
21:27 - 1395/07/13
خوب بود ولی نسبت به سایت های دیگه عالی بود بازم سایت ایرانی
حسین جوادی
Iran, Islamic Republic of
16:01 - 1395/07/18
قلع چیست؟
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
12:33 - 1395/07/20
بد نبود ولی کیفیت این سایت در مقایسه با سایت های دیگه عالیه
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
17:42 - 1395/08/22
soheily
Iran, Islamic Republic of
17:18 - 1395/09/07
حسین جان قلع یک نوع فلزه که برای لحیم کاری استفاده میشه
خوزستان
Iran, Islamic Republic of
01:28 - 1395/09/12
خوب بود و البته مسلمان نبود از صابئین بود
بدون نام
Iran, Islamic Republic of
16:12 - 1395/09/15
وبلاگ عالیییییه
مهدیه نجفی
Iran, Islamic Republic of
23:06 - 1395/09/17
سلام من یک کلاس ششمی هستم خیلی وبلاگ عالی بود در موردش خیلیییییییییییییییییی چیزا یاد گرفتم
پاسخ ها
ناشناس
| Iran, Islamic Republic of |
۱۹:۱۳ - ۱۳۹۵/۱۰/۱۱
این وبلاگ نیست سایته
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
کلیه پاسخ هایی که توسط کارشناسان و متخصصان هر رشته به کاربران داده میشود کاملا حالت پیشنهادی دارند و نباید به عنوان تشخیص, تجویز, یا رهنمودهای تخصصی و قانونی تلقی شوند و در صورت لزوم شخصی بایستی حتما از منابع تخصصی تر مانند پزشکان متخصص, وکلا, و ... نیز کمک بگیرد. این مسئولیت کاملا بر عهده مخاطبان است که قبل از هر نوع تصمیم گیری یا اقدامی از صحت و مفید بودن این اطلاعات برای خود اطمینان حاصل کرده و صرفا با مسئولیت خودشان به این پیشنهادات عمل کنند.
کلیه سوالات توسط کارشناسان رشته مربوط به هر مطلب پاسخ داده میشود.
به سوالات تکراری, خارج از موضوع, و غیرقابل انتشار پاسخ داده نمیشود.