کد خبر: ۱۱۸۶۸
تاریخ انتشار: ۰۷ تير ۱۳۹۶ - ۰۸:۵۷
باغ شاهزاده ماهان یکی از زیباترین باغ‌ های ایرانی در استان کرمان قرار گرفته است که هر ساله گردشگران بسیاری از داخل و خارج از باغ بازدید می‌کنند.
باغ شاهزاده ماهان یا باغ شازده یکی از باغ‌های تاریخی ایران به شمار می‌رود. این باغ در حدود ۲ کیلومتری شهر ماهان و در نزدیکی شهر کرمان و در دامنه کوه‌های تیگران جای گرفته و مربوط به پایان دوره قاجاریه است. این باغ جزو باغ‌های طبقاتی ایران محسوب می‌شود که تلفیقی از زیبایی و اصالت ایرانی که با همنوایی آب و باغ و معماری چشم‌نواز به بهشتی در استان کرمان می‌ماند. لازم به ذکر است که استان کرمان در منطقه گرم و خشک قرار گرفته و واقع شدن این باغ بهشتی در این مکان یکی از منحصر به فردترین جاذبه های گردشگری کرمان را رقم زده است.

باغ شاهزاده ماهان- معماری باغ شاهزاده ماهان- پلان باغ شاهزاده ماهان- پلان و برش باغ شاهزاده ماهان کرمان- عکس باغ شاهزاده ماهان

تاریخچه باغ شاهزاده ماهان

باغ شاهزاده ماهان در عصر قاجار در دوران یازده ساله فرمانروایی عبدالحمید میرزا ناصر الدوله (۱۲۹۸ تا ۱۳۰۹ ه . ق) احداث گردیده كه با مرگ وی ساخت باغ ناتمام مانده است.
باغ شاهزاده ماهان با وجود همه كیفیتهای طبیعی و مصنوع خود به خاطر دگرگونی شرایط سیاسی و اجتماعی دوران برای مدت طولانی خارج از سكنه و متروك ماند و دچار آسیبهای فراوانی گردید. خرابیهای وارد شده ، كلیه قسمت های باغ را شامل می ‌گردید. ویرانی ها شامل بناهای اصلی و همچنین محوطه باغ بوده است. باغسازی و عناصر شكل دهنده باغ نیز (مانند آبراهه‌ها، استخرها، پیاده ‌روها و بالأخره طبیعت گیاهی باغ، نظیر درختان، كرت ها و بسترهای گلكاری) از این گزند در امان نبوده‌اند.
باغ شاهزاده یك بار در سال ۱۳۳۷ و بار دیگر پس از زلزله سال ۱۳۶۰ كه در آن آسیب هایی دید، مرمت شد. سپس به وسیله اداره فرهنگ و هنر خریداری گردید و در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

باغ شاهزاده ماهان- معماری باغ شاهزاده ماهان- پلان باغ شاهزاده ماهان- پلان و برش باغ شاهزاده ماهان کرمان- عکس باغ شاهزاده ماهان

معماری بنای باغ شاهزاده ماهان

بناهای باغ عبارت‌اند از: كوشك اصلی یعنی سكونت‌گاه دائمی ‌و یا فصلی مالك كه در انتهای فوقانی باغ قرار دارد. سر در خانه به‌ صورت بنایی خطی در بخش  ورودی باغ قرار دارد و در دو طبقه بنا شده است. طبقه بالایی این بنا دارای اتاق‌هایی است كه برای زندگی و پذیرایی پیش‌بینی‌ شده‌اند.
شكل اصلی باغ شاهزاده، مستطیلی با نسبت تقریبی چهار به یك است. طول كلی داخل باغ ٤٠٧ متر و عرض آن ١٢٢ متر است. تقسیم‌بندی كلی باغ به‌ صورت یك محور طولی و دو كانون (محوطه بنای اصلی باغ در قسمت بالا و محوطه ورودی در قسمت پایین) قابل‌ تشخیص است. محورهای فرعی به‌ صورت افقی و عمود بر محور اصلی در مرز اختلاف سطح‌ها، كرت‌ها را كه شمار آن‌ها در هر طرف هشت عدد است، به وجود آورده‌اند. بناهای باغ به سه دسته تقسیم‌شده‌اند  که تنها ما به توضیح یکی از آن‌ها بسنده می‌کنیم. بنای اصلی در بالاترین سطح باغ قراردارد. بنای سر در خانه در بخش ورودی و سایر بناهای خدماتی، مماس به دیوار اصلی و خارج از آن واقع‌شده‌اند. سطح بنای بالاخانه ٤٨٧ مترمربع و سطح سردر خانه ٢٣٤ مترمربع و فاصله این دو از یكدیگر ٣٢٥ متر است.

باغ شاهزاده ماهان- معماری باغ شاهزاده ماهان- پلان باغ شاهزاده ماهان- پلان و برش باغ شاهزاده ماهان کرمان- عکس باغ شاهزاده ماهان

آب، منبع حیات‌بخش این باغ، از بخش فوقانی باغ تامین می شود. نهر آبی كه وارد باغ می‌شود در جهت طولی به‌گونه‌ای توزیع می‌گردد كه علاوه بر آبیاری كرت‌ها و مسیرها با استفاده از شیب تند زمین (كه از شرایط اولیه باغ تخت‌ها است) روی محور اصلی و میانی باغ به‌ صورت نهری وسیع، آبشره‌ها و آبشارها به عنصر اصلی كیفیت‌بخش باغ مبدل شده است. در دو انتهای محور اصلی، یعنی در برابر اولین تخت (كه بنای اصلی روی آن قرار دارد)  و ورودی باغ، دو استخر طراحی شده كه سطح وسیع آب، صدا و جهش آب به مطبوعیت باغ می‌افزاید.

باغ شاهزاده ماهان- معماری باغ شاهزاده ماهان- پلان باغ شاهزاده ماهان- پلان و برش باغ شاهزاده ماهان کرمان- عکس باغ شاهزاده ماهان

ویژگی‌های منحصر به فرد باغ شاهزاده ماهان

این باغ  علاوه بر این كه باغ سكونتگاه بوده ، برای مراسم پذیرایی نیز از آن استفاده می‌شده است. دو محوطه باز جلوی سردر ِ خانه و بالاخانه با نرده‌های چوبی گویای این مدعاست.  وجود عمارت زعیم باشی در باغ، نشانگر آن است كه باغ علاوه بر مالك اصلی آن كه برای فصل یا فصولی از سال در آنجا اقامت داشته، ساكن دیگری نیز داشته است كه در طول سال، عهده‌دار مراقبت از باغ بوده و به طور دائم در باغ ساكن بوده است. باغ شاهزاده در دوره‌های بعدی به مالكیت اشخاص دیگر در آمد. این باغ  در مسیر عبوری كرمان به  بم و در مسیر جاده ابریشم واقع بوده و همین امر این محل را برای احداث یك باغ اشرافی مناسب می‌ساخته است.
این باغ یكی از ۹ باغ ایرانی است كه در یونسكو ثبت جهانی شده است و اطلاعات آن از طرف یونسكو به ۳۵ زبان ترجمه‌ شده و در نقشه گردشگری این سازمان بین‌المللی قرارگرفته است. موضوع قابل توجه این است که باغ عمارت بیگلر بیگی (فتح آباد)، باغی مربوط به دوره قاجار است که در ۲۵ کیلومتری شهر کرمان، روستای اختیارآباد واقع شده است. این باغ الگوی احداث باغ شاهزاده ماهان است که مرمت  و باززنده‌سازی این باغ نیز به اتمام رسیده است.
در ۵۰۰ متری شمال باغ، باغ مزار تاریخی دوران صفوی قرار دارد كه به نام باغ مزار چهارسید معروف است. شیب منطقه احداث باغ در حدود ۶.۴ درصد درجهت شمالی – جنوبی در طول محور اصلی باغ است. ورودی اصلی باغ شاهزاده در قسمت شمالی آن قرار دارد كه همزمان با ساخت باغ شكل گرفته است. دو ورودی دیگر در ضلع غربی باغ  برای ورود باغ به قسمت های خدماتی و یك ورودی در جنوب باغ نیز وجود دارد.

باغ شاهزاده ماهان- معماری باغ شاهزاده ماهان- پلان باغ شاهزاده ماهان- پلان و برش باغ شاهزاده ماهان کرمان- عکس باغ شاهزاده ماهان

در آخر لازم است که ذکر کنیم جای گرفتن در جاده گذری کرمان به بم و در مسیر جاده کهن ابریشم از عواملی است که این محل را برای احداث یک باغ اشرافی مناسب ساخته است. باغ شاهزاده به گونه‌ای ساخته شده بیشینه دید را از چشم‌اندازهای درونی را بسان زیر فراهم می‌سازد: هنگام ورود، به ویژه در طبقه بالایی سردر خانه بجز نماها و چشم‌اندازهای بیرونی باغ، چشم‌انداز چهارباغ و در جهت وارون بر آن و چشم‌انداز کوه را ممکن می‌سازد. این چشم‌اندازهای دیدنی یعنی دیدن جوش و خروش آب، حوضچه‌ها و آبشارها هر کدام به نوبه خود تأکیدی بر محورهای عمود بر محور اصلی دارند و همراه با با آرایش گیاهی چشم‌اندازهای درونی بی‌مانندی را بدست می‌دهند.


گردآوری: مجله اینترنتی ستاره
وبگردی
مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
کلیه پاسخ هایی که توسط کارشناسان و متخصصان هر رشته به کاربران داده میشود کاملا حالت پیشنهادی دارند و نباید به عنوان تشخیص, تجویز, یا رهنمودهای تخصصی و قانونی تلقی شوند و در صورت لزوم شخصی بایستی حتما از منابع تخصصی تر مانند پزشکان متخصص, وکلا, و ... نیز کمک بگیرد. این مسئولیت کاملا بر عهده مخاطبان است که قبل از هر نوع تصمیم گیری یا اقدامی از صحت و مفید بودن این اطلاعات برای خود اطمینان حاصل کرده و صرفا با مسئولیت خودشان به این پیشنهادات عمل کنند.
کلیه سوالات توسط کارشناسان رشته مربوط به هر مطلب پاسخ داده میشود.
به سوالات تکراری, خارج از موضوع, و غیرقابل انتشار پاسخ داده نمیشود.